Doğu Akdeniz’de Türkiye’siz Üçlü Hat: İsrail–Yunanistan–GKRY İşbirliği Ne Anlama Geliyor?

ANKARA / DOĞU AKDENİZ

İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında son dönemde hız kazanan askeri, siyasi ve enerji temelli işbirliği, Türkiye açısından Doğu Akdeniz’de yeni bir kuşatma girişimi olarak değerlendiriliyor. Ankara, söz konusu üçlü mekanizmanın hem Türkiye’nin deniz yetki alanlarını hem de Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını yok saydığını vurgulayarak, bu girişimlerin bölgesel istikrarı değil, gerilimi artırdığı görüşünü savunuyor.

Türkiye’yi Dışlayan Bir İşbirliği Mekanizması

İsrail, Yunanistan ve GKRY arasında oluşturulan üçlü işbirliği yapısı, resmi söylemlerde “bölgesel güvenlik ve istikrar” amacıyla gerekçelendirilse de, Türkiye açısından tablo farklı okunuyor. Ankara’ya göre bu yapı, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin en uzun kıyı şeridine sahip ülke olduğu gerçeğini görmezden gelen ve Kıbrıs meselesinde Rum tarafını tek meşru muhatap olarak kabul eden bir yaklaşım üzerine kurulu.

Türkiye, özellikle GKRY’nin tüm ada adına hareket ederek enerji anlaşmaları yapmasına ve askeri işbirliklerine imza atmasına uzun süredir itiraz ediyor. Üçlü mekanizmanın bu itirazları dikkate almadan ilerlemesi, Ankara’da “hukuki değil, siyasi bir bloklaşma” olarak değerlendiriliyor.

Askeri İşbirliği Türkiye Açısından Ne İfade Ediyor?

Üç ülke arasında gerçekleştirilen ortak tatbikatlar, savunma alanındaki koordinasyon ve İsrail’in askeri teknolojilerinin Yunanistan ve GKRY ile paylaşılması, Türkiye açısından sadece teknik bir savunma işbirliği olarak görülmüyor. Ankara’ya göre bu adımlar, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin askeri ve diplomatik ağırlığını dengelemeye yönelik stratejik hamleler niteliği taşıyor.

Türk güvenlik kaynakları, bu işbirliğinin zamanla daha kurumsal bir askeri yapıya dönüşme ihtimaline dikkat çekerek, özellikle Ege ve Doğu Akdeniz’de zaten kırılgan olan dengelerin daha da zorlanabileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye, NATO müttefiki olan Yunanistan’ın, NATO dışı aktörlerle Türkiye’yi hedef alan güvenlik mimarileri kurmasını da eleştiri konusu yapıyor.

Enerji Boyutu: Türkiye’siz Denklem Mümkün mü?

Üçlü işbirliğinin merkezinde yer alan enerji projeleri de Türkiye açısından sorunlu görülüyor. İsrail doğalgazının GKRY ve Yunanistan üzerinden Avrupa’ya taşınmasını hedefleyen projelerin ortak noktası, Türkiye’nin tamamen dışarıda bırakılması.

Ankara’ya göre bu yaklaşım hem ekonomik hem de coğrafi gerçeklerle örtüşmüyor. Türkiye, en kısa, en güvenli ve en ekonomik enerji güzergâhının kendi topraklarından geçtiğini savunurken, siyasi saiklerle oluşturulan alternatif hatların sürdürülebilir olmadığı görüşünde. Bu nedenle Türkiye, üçlü enerji projelerini “ticari değil, jeopolitik tercihler” olarak tanımlıyor.

Ankara’dan Net Mesaj: “Yok Hükmünde”

Türkiye’nin tepkisi en üst düzeyden açık ve sert şekilde dile getiriliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail–Yunanistan–GKRY hattında yapılan anlaşmalar için daha önce “Türkiye’yi yok sayan girişimlerin hiçbir hukuki değeri yoktur” ifadesini kullanmış, bu tür anlaşmaları “yok hükmünde” olarak nitelendirmişti.

Dışişleri Bakanlığı da yaptığı açıklamalarda, GKRY’nin adanın tamamını temsil etmediğini, Kıbrıs Türklerinin doğal kaynaklar üzerindeki eşit ve vazgeçilmez haklarının görmezden gelinemeyeceğini vurguluyor. Ankara, Doğu Akdeniz’de tek taraflı adımlar yerine, tüm tarafların dahil olduğu adil bir paylaşım çağrısını yineliyor.

KKTC Vurgusu: Kırmızı Çizgi

Türkiye açısından meselenin en hassas boyutunu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti oluşturuyor. Ankara, İsrail–Yunanistan–GKRY işbirliğinin KKTC’yi tamamen devre dışı bırakan bir zeminde ilerlemesini kabul edilemez buluyor. Türk tarafı, Kıbrıs Türk halkının iradesinin ve haklarının yok sayıldığı hiçbir projenin meşru olamayacağını savunuyor.

Bu çerçevede Türkiye, hem sahada hem masada KKTC ile birlikte hareket etmeye devam edeceğini, Doğu Akdeniz’deki haklarından geri adım atmayacağını vurguluyor.

Türkiye’nin Okuması: Jeopolitik Kuşatma Girişimi

Ankara’da yapılan değerlendirmelerde, İsrail–Yunanistan–GKRY üçlüsü sadece bir işbirliği modeli değil, Türkiye’yi Doğu Akdeniz denkleminden dışlama girişimi olarak görülüyor. Türkiye, bu tür bloklaşmaların bölgeyi istikrara değil, yeni gerilimlere sürükleyeceği görüşünde.

Türkiye açısından Doğu Akdeniz meselesi, yalnızca enerji ya da askeri denge konusu değil; aynı zamanda egemenlik, uluslararası hukuk ve Kıbrıs Türklerinin geleceği ile doğrudan bağlantılı bir stratejik dosya olma özelliğini koruyor.