Grönland, ABD’nin devralma teklifini “hiçbir koşulda” kabul edemeyeceğini açıkladı

Özerk ada, Danimarka aracılığıyla Arktik savunmasını geliştirmeyi amaçlayan NATO üyesi olduğunu vurguluyor.

Grönland hükümeti, Donald Trump’ın Grönland’ı kontrol altına alma isteğini “hiçbir koşulda kabul edemeyeceğini” belirtirken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de örgütün Arktik güvenliğini güçlendirmenin yolları üzerinde çalıştığını söyledi.

Büyük ölçüde Danimarka’nın özerk bir parçası olan uçsuz bucaksız Arktik adası için kritik bir haftanın başlangıcında, ABD Başkanı stratejik konumu ve mineral zenginliğiyle öne çıkan bu bölgeye olan ilgisini yineleyerek, ABD’nin burayı “her halükarda” alacağını söyledi.

ABD Başkanı , Danimarka’nın hem AB hem de NATO üyesi olması nedeniyle birçok koruma mekanizması kapsamında yer alan Grönland’ı askeri güç kullanarak ele geçirme olasılığını dışlamayarak AB ve NATO’yu şok etti .

Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt ve Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, Çarşamba günü Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelecek.

Danimarka, 1951 tarihli bir anlaşmanın zaten ABD’ye bölgedeki askeri varlığını önemli ölçüde genişletme olanağı tanıdığını belirterek, Grönland’ın ele geçirilmeye müsait olmadığını ve diplomatik bir çözüm bulunabileceğini umduğunu defalarca dile getirdi.

Grönland hükümeti Pazartesi günü yaptığı açıklamada, adanın “Danimarka Krallığı’nın bir parçası” ve “Danimarka Milletler Topluluğu’nun bir parçası olarak NATO üyesi” olduğunu belirtti. Açıklamada, savunmasının ” NATO çerçevesinde” gerçekleşmesini sağlamak için çabalarını artıracağı ifade edildi.

Açıklamada, bölgenin iktidar koalisyonunun “Grönland’ın sonsuza dek batı savunma ittifakının bir parçası olacağına inandığı” ve “ABD de dahil olmak üzere tüm NATO üyesi devletlerin adanın savunmasında ortak bir çıkarı olduğu” belirtildi.

Trump , Çin ve Rusya’dan geldiği iddia edilen tehdit karşısında Arktik güvenliğini artırmak için ABD’nin Grönland’ı kontrol etmesi gerektiğini söylemişti . Rutte Pazartesi günü yaptığı açıklamada, NATO’nun “tehlikede olan şeyleri topluca korumak için sonraki adımlar üzerinde çalıştığını” belirtti.

İttifakın genel sekreteri Hırvatistan ziyaretinde yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Tüm müttefikler Arktik ve Arktik güvenliğinin önemi konusunda hemfikirdir, çünkü deniz yollarının açılmasıyla Rusların ve Çinlilerin daha aktif hale gelme riski olduğunu biliyoruz.”

NATO diplomatları, ittifak üyelerinden bazılarının bölgede yeni bir misyon başlatmak, daha fazla ekipman konuşlandırmak veya tatbikatlar düzenlemek gibi önerilerde bulunduğunu, ancak görüşmelerin henüz erken aşamada olduğunu ve somut planların olmadığını söyledi.

Rutte, Trump’ın Grönland hakkındaki yorumlarına değinmedi, ancak diğer müttefiklerin “temelde nasıl bir ittifak olarak bir araya gelebileceğimiz” konusundaki “tartışmalarını” memnuniyetle karşıladığını söyledi. Ayrıca Danimarka’nın “savunma alanındaki yatırımlarını hızlandırdığını” da sözlerine ekledi.

Rubio ile görüşmesinin ardından gelen soruları yanıtlayan Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ABD’nin Grönland’ı ele geçirme riskini küçümsedi. Trump’ın tek taraflı bir eylemde bulunma olasılığı sorulduğunda, “Bunun ciddi olarak değerlendirildiğine dair hiçbir işaret yok” dedi.

“Aksine, Arktik bölgesinde ortaya çıkan güvenlik sorunlarını ele almanın ortak bir çıkarımız olduğuna ve bunu yapmamız gerektiğine ve yapacağımıza inanıyorum,” dedi gazetecilere.

“NATO şu anda bu konuda daha somut planlar geliştirme sürecinde ve bunlar daha sonra ABD’li ortaklarımızla birlikte ele alınacak.”

AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD’nin Grönland’ı askeri güç kullanarak ele geçirmesi halinde NATO’nun sonunun geleceğini belirterek, Danimarka’nın saldırıya uğraması durumunda AB ülkelerinin Danimarka’ya yardım etmekle yükümlü olacağını sözlerine ekledi.

Kubilius, İsveç’te düzenlenen bir konferansta Reuters’e verdiği demeçte, ” Danimarka Başbakanı’nın NATO’nun sonu olacağı yönündeki görüşüne katılıyorum ” dedi. AB antlaşmasının 42.7. maddesinin, yani birliğin karşılıklı yardımlaşma maddesinin, üye ülkeleri bir saldırı durumunda harekete geçmeye mecbur edeceğini söyledi.

“Bu büyük ölçüde Danimarka’ya, onların nasıl tepki vereceğine, pozisyonlarının ne olacağına bağlı olacak,” dedi. “Ancak kesinlikle, bir başka üye devlet askeri saldırıyla karşı karşıya kalırsa, üye devletlerin karşılıklı yardımda bulunma yükümlülüğü vardır.”

Bu madde şimdiye kadar yalnızca bir kez, Fransa’nın 2015 Bataclan terör saldırısının ardından yardım çağrısında bulunmasıyla devreye girdi ve uzmanlar, AB dışında olan Grönland’ın AB’nin hukuk düzeninde bir değişiklik yapılmadan bu şartları karşılayıp karşılamayacağını sorguladı.

Geçtiğimiz hafta Grönland’ı ele geçirmenin “ABD’nin listesinde olmaması gerektiğini” söyleyen Alaska Senatörü Lisa Murkowski de dahil olmak üzere bir grup ABD senatörü, Danimarka parlamentosunun Grönland komitesinden politikacılarla görüşmek üzere Kopenhag’ı ziyaret edecek.

Komitenin başkanı, Danimarka parlamentosunda görev yapan Grönlandlı siyasetçi Aaja Chemnitz, gazetecilere yaptığı açıklamada, planlanan toplantının “iyi haber” olduğunu, çünkü “elimizdeki tüm diplomatik bağlantıları kullanmamızın önemli olduğunu” söyledi.

Chemnitz, Grönland hakkında “çok sayıda” yanlış iddianın dolaştığını ve “bazı gerçekleri ortaya koymamızın kesinlikle çok önemli” olduğunu söyledi. Toplantıyla ilgili daha fazla bilgi vermekten kaçınarak, ayrıntıların henüz tam olarak kararlaştırılmadığını belirtti.

Almanya’nın eski başbakan yardımcısı Robert Habeck, ABD’nin bölgeye olan ilgisini engellemek için Grönland’a AB üyeliği teklif edilmesi gerektiğini öne sürdü. Guardian’da yazdığı bir makalede Habeck, “pragmatik ve aşamalı” bir teklif çağrısında bulundu.

Norveç’teki Nord Üniversitesi’nden Andreas Raspotnik ile birlikte yazdığı bir makalede, “Bu, Grönland’a ve dolayısıyla Faroe Adaları, İzlanda ve Norveç’e açıkça AB üyeliği teklif etmenin tam zamanı olmalı” dedi.

Grönland, 1979’da Danimarka’dan özerklik kazandıktan sonra 1985’te o zamanki Avrupa Topluluğu’ndan çekildi, ancak o zamandan beri dünyanın “tamamen değiştiğini” ve “Avrupa’nın buna göre yanıt vermesi gerektiğini” söylediler.

Çin, Pazartesi günü ABD’nin Grönland’a olan ilgisini eleştirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, bir basın toplantısında, “Arktik bölgesi, uluslararası toplumun genel çıkarlarını ilgilendirmektedir” dedi.

Çin’in Arktik’teki faaliyetlerinin bölgede barış, istikrar ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmeyi amaçladığını belirten yetkili, tüm ulusların Arktik’te yasal faaliyetler yürütme hak ve özgürlüklerine saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.