Somali Cumhurbaşkanı, İsrail’in Somaliland’de askeri üs kurmasına izin vermeyeceklerini açıkladı

Somali Devlet Başkanı, ayrılıkçı Somaliland bölgesinde planlanan bir İsrail askeri üssüne ilişkin haberler üzerine, İsrail’in herhangi bir askeri varlığına ‘karşı koyacağını’ söyledi.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, İsrail’in ülkesine “müdahalesini” kınayarak, ayrılıkçı Somaliland bölgesini tanımasının istikrarsızlığı daha da artırdığını ve uluslararası düzeni zayıflattığını söyledi.

Cumartesi günü Al Jazeera’da yayınlanan özel bir röportajda Mohamud, Somali’nin Somaliland’da bir İsrail üssü kurulmasına “asla izin vermeyeceğini” ve bu tür herhangi bir girişime “karşı koyacağını” söyledi.

Ayrıca, önerilen İsrail üssünün komşu ülkelere saldırı düzenlemek için bir sıçrama tahtası olarak kullanılabileceği konusunda da uyarıda bulundu.

Mohamud’un açıklamaları, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun Aralık ayında, bir zamanlar İngiliz himayesi altında olan bölgenin kuzeybatı kesimini kapsayan Somali’nin ayrılıkçı bir parçası olan Somaliland’ı tanıma kararı üzerine bölgede yaşanan tepkilerin ortasında geldi.

Bölge, dünyanın en kritik deniz geçiş yollarından birinin üzerinde yer alıyor ve Afrika Boynuzu ile Orta Doğu’daki çok sayıda çatışmayla çevrili.

İsrail’in bu adımı, Somaliland’ı bağımsız bir devlet olarak tanıyan dünyadaki ilk ülke olmasını sağladı ve bu gelişme, Associated Press haber ajansının İsrail yetkililerinin, İsrail’in Gazze’ye yönelik soykırım savaşı sırasında Filistinlileri zorla yerlerinden etmek için bölgeyi kullanma konusunda Somaliland’daki taraflarla temasa geçtiğini bildirmesinden aylar sonra gerçekleşti.

İsrail ve Somaliland bu iddiaları reddetti, ancak Somaliland Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı’ndan bir yetkili Ocak ayında İsrail’in Kanal 12’sine verdiği demeçte, İsrail askeri üssünün “masada olduğunu ve görüşüldüğünü”, ancak kurulmasının şartlara bağlı olduğunu söyledi.

Somali, İsrail’in bu adımını toprak bütünlüğüne ve birliğine yönelik bir saldırı olarak kınadı; bu tutum çoğu Afrika ve Arap lideri tarafından da desteklendi ve Netanyahu’dan tanımayı geri çekmesi istendi.

Ancak Somaliland lideri Abdirahman Mohamed Abdullahi, namı diğer Cirro, İsrail’in diplomatik hamlesini memnuniyetle karşıladı ve Netanyahu’yu bölgede “istikrar ve barışı teşvik etme konusundaki liderliği ve kararlılığı” nedeniyle övdü.

‘Kendimizi savunacağız’
Mohamud, El Cezire’ye verdiği röportajda İsrail’in diplomatik manevrasını “uluslararası hukuka göre pervasız, temelden yanlış ve yasadışı bir eylem” olarak nitelendirdi.

Ayrıca Somaliland’da İsrail’in herhangi bir askeri varlığına karşı mücadele edeceğine söz verdi.

“Elimizden gelenin en iyisini yapacağız. Elbette kendimizi savunacağız,” dedi. “Bu da, içeri giren herhangi bir İsrail gücüyle karşı karşıya geleceğimiz anlamına geliyor, çünkü biz buna karşıyız ve buna asla izin vermeyeceğiz.”

İsrail’in bu tanıması, yıllarca süren diplomatik izolasyonun ardından Somaliland’ın kaderinde dramatik bir değişimi temsil ediyor.

Bölge, Siad Barre’nin sertlik yanlısı hükümetinin onlarca yıl süren yönetiminin ardından yaşanan acımasız bir iç savaş sırasında Somali’den ayrıldı; bu yönetim kuzeyi harap etmişti. Somali’nin büyük bir kısmı kaosa sürüklenirken , Somaliland 1990’ların sonlarına doğru istikrar kazandı.

Somaliland o zamandan beri kendine özgü bir siyasi kimlik geliştirmiş, kendi para birimine, bayrağına ve parlamentosuna sahip olmuştur. Ancak doğu bölgeleri, başkent Hargeisa’daki ayrılıkçı programı desteklemeyen topluluklar tarafından hâlâ tartışmalı bölgeler olarak kalmaktadır.

Son yıllarda Somaliland, uluslararası kabul görme arayışı içinde, İsrail ile İbrahim Anlaşmaları’nı imzalayan Birleşik Arap Emirlikleri ve Tayvan ile bağlar geliştirdi.

Mohamud röportajında, İsrail’in bu adımının “Somali’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne müdahale” anlamına geldiğini ve aynı zamanda “tüm Afrika’yı, Kızıldeniz’i ve daha geniş dünyayı etkileyen bir şekilde istikrarı, güvenliği ve ticareti baltaladığını” söyledi.

İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere karşı uyguladığı ölümcül güç kullanımının Somaliland’da yaşananlardan ayrı düşünülemeyeceğini belirten yetkili, bunun küresel yönetişimin temellerinin zayıflamasını yansıttığını da sözlerine ekledi.

Mohamud, “Küresel endişelerin başında, yerleşik kurallara dayalı uluslararası düzenin zayıflaması geliyor. Bu düzen artık eskisi gibi sağlam değil,” dedi.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan kurumların “ciddi tehdit altında” olduğunu, zira “güçlünün haklı olduğu” anlayışının uluslararası hukuka bağlılığın yerini giderek daha fazla aldığını belirtti.

Bu arada Amerika Birleşik Devletleri, Somaliland meselesinde henüz önemli bir tutum değişikliği sinyali vermedi.

Ancak Ağustos ayında, daha önce Somali ve Muhammed’e hakaretler yağdıran ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’daki bir basın toplantısında Somaliland hakkında sorulan bir soruya yanıt verirken, bu konuda harekete geçmeye hazırlandığını ima etti.

“Bu da karmaşık bir konu, ama üzerinde çalışıyoruz – Somaliland,” dedi.