Selçuklularda Meliklerin Eğitimi

Selçukluların tarih sahnesine çıkmalarından itibaren Selçuklu ailesine mensup çocukların eğitimi konusuna büyük önem verilmiştir. Selçuklu devleti kurulduktan sonra veliaht usulü ile yönetici olunduğu görülse de hanedan üyesi her melik devletin başına geçmeye aday idi. Bunun için de onların eğitimi üzerinde itina ile durulmuştur. Bu hususla alakalı olarak atabeglik müessesesi ortaya çıkmıştır. Bu müessesenin başında bulunan, meliklerin eğitimi ile meşgul olan ve onların yetiştirilmesinden mesul kişilere atabeg unvanı verilmiştir. Aynı zamanda Büyük Selçuklularda ve Türkiye Selçuklularında “lala” unvanının kullanıldığına dair bilgiler vardır. Meliklerin eğitiminden sorumlu kişilerde birtakım hususlara ve niteliklere dikkat edilmiştir. Bu kişiler siyasî, askerî, idarî ve hukukî konularda bilgili, eğitimli, ahlâklı, dindar, iff etli, terbiye kurallarını çok iyi bilen örnek birisi olmalıdır Selçuklular zamanında hükümdar ailesine mensup erkek çocukları özel eğitime tâbi tutulurdu. Bununla birlikte hanedana mensup kız çocuklarının da sarayda görevli bulunan bir takım kadın hocalar tarafından eğitim aldıkları bilinmektedir. Melikler; tecrübeli, mesuliyet sahibi ve bilgili kişiler olan atabegler tarafından gelecekteki vaziyet ve durumlarının hazırlanması ve belirlenmesine dair eğitim ve öğretim aşamasından geçerlerdi. Atabegler, melikleri yetiştirmek maksadıyla hem muallim hem de danışman olarak vazife alırdı. Melikler bilhassa devlet yönetimi, siyasî mevzular, askerî, dinî ve beşeri ilimlerde ve davranış eğitimi gibi konularda eğitim alırlardı. Hanedan mensubu çocukların yönetime hazırlanması konusunda önemli fi kirler veren ve bu fi kirleri tarihten misaller ile teyid eden siyasetnâme ve bu türden eserlerde kıymetli bilgiler yer almaktadır. Bu çalışmada dönemin kaynaklarının vermiş olduğu bilgiler nazarı itibara alınarak Selçuklularda meliklerin almış oldukları eğitim ve bu eğitimin mahiyeti konusunu tetkik ederek sultan namzetlerinin iktidara nasıl hazırlandıklarını sunmaya çalışacağız.

Makaleyi PDF olarak indirmek için tıklayınız:

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2024/05/13-TulayMetin.pdf