Petrol fiyatlarındaki artış Afrika’nın ekonomik büyümesini tehdit ediyor

Ortadoğu’daki devam eden savaş nedeniyle petrol fiyatları yüksek seyrederken, bunun etkileri Afrika genelindeki insanların yaşamlarına da giderek daha fazla yansıyor.

Bu hafta petrol fiyatları, hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların fiilen durması ve İran’ın Körfez’deki enerji tesislerine saldırmasıyla varil başına 100 doları aştı.

Afrika’nın önde gelen enerji düzenleyici kurumlarından biri, yakıt kıtlığı ve mevcut fiyatların devam etmesi halinde, kıta genelindeki ekonomik büyümeden üç puanlık bir düşüş yaşanabileceğini söylüyor.

Doğu ve Güney Afrika Bölgesel Enerji Düzenleyicileri Birliği CEO’su Geoffrey Aori, “Biraz panik havası var” dedi.

Bölgesel bir kalkınma bankası olan Afrika Kalkınma Bankası, geçen Kasım ayında Afrika ekonomisinin 2026 yılında yüzde 4,3 oranında büyüyeceğini öngörmüştü.

Petrol üreten bir ülke olmasına rağmen Nijerya’da benzin fiyatları son günlerde hızla yükseldi.

Üç tekerlekli motosiklet sürücüsü Rasheed Ayinla, bir AFP muhabirine içinde benzin bulunan küçük bir plastik bidon göstererek, benzinin fiyatının birkaç gün içinde 200 naira’dan 600 naira’ya çıktığını söyledi.

“Savaşın amacını anlamıyorum,” dedi öfkeyle.

“Biz bu işin içinde değiliz, ama etkilerinden biz muzdaripiz. Yani, mesafeye bakın. İran ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki insanlar savaşıyor, ama biz sonuçlarından muzdaripiz.”

Petrol fiyatlarındaki artış, yüksek enflasyon da dahil olmak üzere geniş kapsamlı ekonomik sonuçlara yol açan zincirleme bir etki yaratıyor.

Bu durum, yük ve ürün taşıma maliyetlerinden, fabrikaların ve işletmelerin faaliyetlerine, hatta gıda fiyatlarına kadar her şeyi etkiliyor.

Bu durumun birleşik etkisi, hanehalklarının harcanabilir gelirleri üzerindeki baskıyı artırmaktadır.

Nijerya’daki bir pazarda alışveriş yapan Dolapo Sanusi adlı bir kişi, elinde biraz fazla parası olan herkesin dışarı çıkıp evlerini temel ihtiyaç maddeleriyle doldurmasını önerdi.

“Fiyat artışının nereye doğru gittiğini bilmiyoruz. Ürünler daha pahalı hale geliyor. Örneğin, iki gün önce ürünler normal fiyatlarla satılıyordu, şimdi ise daha pahalı. Eğer paranız varsa lütfen temel ihtiyaçlarınızı alın,” dedi.

Zaman da tükeniyor. Afrika ülkelerinin çoğunun yakıt rezervleri, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 90 günlük standardına kıyasla sadece 15 ila 25 gün yetecek kadar.

Aori, kendi ülkesi Kenya’yı örnek göstererek, Kenya’nın 20 günlük yedek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

Hükümet, Nisan ayı sonuna kadar yetecek kadar yakıt olduğunu vaat etti, ancak Aori bunun ancak karne uygulaması ve komşu ülkelere ihracat yasağıyla mümkün olduğunu söyledi.

“Yeni sevkiyatın bugünden itibaren 30 gün içinde ulaşması gerekiyor,” dedi.

Afrika hükümetlerinin, enflasyonun ve değer kaybeden para birimlerinin etkisini hafifletmek için acil yakıt kısıtlamaları ve sübvansiyonlar uygulayarak olumsuz etkileri azaltması gerektiğini, ancak bunun birkaç haftadan fazla sürdürülebilir olmadığını da sözlerine ekledi.

Savaşın kıta için bir “uyanış çağrısı” niteliğinde olması gerektiğini de ekleyen yetkili, hidrojen ve metanol gibi alternatif enerji kaynaklarına yatırım yapılması ve elektrikli araçların daha fazla kullanılması çağrısında bulundu.

“Petrol bağımlılığımız çok yüksek ve bu savaşlar yakın zamanda bitmeyecek.”

Afrika’da daha fazla rafineri inşa etme ve rezervleri genişletme girişimleri oldu, ancak altyapı maliyetleri milyarlarca dolara ulaşırken, ülkelerin birçok farklı talebi ve ağır borç yükü bulunuyor.

Bu arada, savaş 16. gününde de devam ediyor ve Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran bölge genelinde saldırılarını sürdürüyor.