Akademik Çalışmalara Çin Engeli

Uluslararası insan hakları kuruluşu Freedom House tarafından yayımlanan son bilgilere göre, Çin’in yurtdışındaki Uygur araştırmacı ve aktivistlere yönelik baskı politikaları yeni bir boyut kazandı.

Uygur Araştırma Merkezi Başkanı ve aktivist Abdülhakim İdris, geçtiğimiz ay Malezya’ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yaklaşık 21 saat boyunca gözaltında tutulduktan sonra ülkeye girişine izin verilmeden sınır dışı edildi. Bu gelişme, İdris’in “Kızıl Kıyamet: Çin’in İslam Dünyasını Sömürgeleştirmesi ve Uygur Soykırımı” adlı kitabının Malayca baskısının tanıtım etkinliğinin de iptal edilmesine neden oldu.

İdris’in aktardığına göre, Kuala Lumpur’a 29 Mart’ta ulaşmasının ardından sınır kontrolünde pasaportuna el konuldu ve herhangi bir resmi gerekçe sunulmadan geçici gözaltı alanında tutuldu. ABD vatandaşı olmasına rağmen vizesiz giriş hakkı bulunmasına karşın, dört polis eşliğinde uçağa bindirilerek İstanbul üzerinden ABD’ye geri gönderildi.

Doğrudan Pekin Yönetiminin Baskısı Var

Malezya’daki yerel iş ortakları, bu kararın arkasında doğrudan Pekin yönetiminin baskısının bulunduğunu ifade etti.

İdris ayrıca, benzer baskılara daha önce de maruz kaldığını belirtti. 2024 ve 2025 yıllarında Endonezya ziyaretleri sırasında da havaalanlarında uzun süreli sorgulamalara tabi tutulduğunu, bir seferinde ancak ABD hükümetinin müdahalesiyle ülkeye giriş yapabildiğini dile getirdi. Ancak son Malezya vakasında, ABD Büyükelçiliği’nin girişimlerine rağmen Çin baskısının etkili olduğu kaydedildi.

Öte yandan, daha önce Endonezya’da düzenlenen bir kitap tanıtım etkinliği sırasında Çin Büyükelçiliği’nin yerel grupları kışkırttığı ve İdris’in kitabının yakıldığı da bildirildi.

İlgili haberler: Kitaplar Neden Engelleniyor?

İstiqlal TV Türkçe Yayın Koordinatörü Muhammed Ali ATAYURT “Abdülhakim Hocamız, yıllarca Çin’in türlü türlü engellerine göğüs germiş uzun yıllık dava adamıdır, belki de Çin’in sınır ötesi baskısına en çok maruz kalan biridir.  Freedom House’nun “transnasyonel baskı” stratejisi örneği olarak değerlendirdiği bu tür uygulamaların yalnızca Uygur aktivistleri değil, yurtdışında faaliyet gösteren tüm gazeteci, akademisyen ve insan hakları savunucuları için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor.

Bu olay artık sadece bir aktivistin engellenmesi değil; Çin’in küresel ölçekte ifade özgürlüğünü nasıl baskı altına aldığının somut bir örneğidir.

Sormak istiyorum: Bir devletin baskısı, başka ülkelerin sınır kapılarını bile yönlendirecek noktaya nasıl gelebiliyor?

• Abdülhakim İdris Ağabey’inin “Kızıl Kıyamet: İslam Dünyasında Çin Sömürgeciliği ve Uygur Soykırımı”
• Taha Kılınç Ağabey’inin “Kayıp Coğrafyanın izinde: Doğu Türkistan Seyahat Namesi”

Eğer bir akademisyenin kitabından korkuluyorsa, burada tartışılması gereken şey o kitabın içeriği değil, susturulmak istenen gerçeğin kendisidir.” İfadeleri kulandı.