Sultan Tuğrul Bey’in Bizans İmparatoru’na Bilinmeyen Bir Mektubu

Bilindiği gibi Ortaçağ Türk devletlerine ait ancak çok az resmî vesika günümüze ulaşabilmiştir. Bununla birlikte bazı resmî vesikaların, aslına uygun bir şekilde kopyalanmak suretiyle, çeşitli mecmûalar içerisinde günümüze ulaştığı görülmektedir. Orijinal vesikaların günümüze ulaşamamış olmasından kaynaklanan boşluğun doldurulmasında, söz konusu resmî vesika suretlerinin tespit ve tahlili, Ortaçağ Türk tarihi araştırmaları açısından büyük bir önem arz etmektedir. Selçuklu devrine ait resmî vesikaların kopyalarını ihtiva eden eserlerden biri de bugün Staatsbibliothek zu Berlin’de muhafaza edilmekte olan Resâ’il ve nevâdir ve hikâyât min latîfi ’l-ahbâr ve garâ’ibi’l-eş‘âr isimli mecmûadır. Söz konusu mecmûa, Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey (1040-1063) tarafından Bizans İmparatoru’na gönderilen Arapça bir mektubu ihtiva etmesi açısından son derece önemlidir. Tek bir nüsha hȃlinde günümüze ulaşan ve bugüne kadar neşredilmemiş olan bu mühim mektup, Tuğrul Bey’in içerisinde Revvȃdî Emîri Ebû Mansûr Vehsûdân’ın da yer aldığı bir elçi heyeti vasıtasıyla Bizans İmparatorluğu ile diplomatik ilişki kurma teşebbüsünde bulunduğunu ortaya koymaktadır. Büyük Selçuklu-Bizans diplomatik ilişkileri ile ilgili gerek Selçuklu gerekse Bizans kaynaklarının sessiz kaldığı bir dönemde önemli bir boşluğu dolduran bu mektup aynı zamanda Tuğrul Bey’in iki devlet arasında sulhun temin edilebilmesi için Bizans İmparatoru’ndan taleplerini ortaya koyması açısından da dikkate değerdir. Çalışmada, bugüne kadar Selçuklu ve Bizans tarihi araştırmacılarının dikkatinden kaçan bu mühim mektubun Arapça orijinal metni ve Türkçe tercümesi yayınlanarak Büyük Selçuklu Devleti tarihi ve Selçuklu-Bizans ilişkileri açısından tahlil ve değerlendirmesi yapılacaktır.

Osman G. Özgüdenli‘nin yazdığı ve Türk Tarih Kurumunun sitesinde yayınlanan makalenin tamamını okumak için linke tıklayınız:

https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2024/05/14-GaziOsmanOzgudenli.pdf