Taliban, Orta Asya ülkeleriyle sınır komşusu olan illerde sürekli olarak otoriteye yönelik tehditlerle karşı karşıya.

Tacikistan sınırına yakın bir bölgede çıkan ve bir Tacik sivilin ölümüne yol açan silahlı çatışmaların ardından Taliban yetkilileri, Afganistan’ın kuzey illerindeki istikrara ilişkin endişeleri yatıştırmaya çalışıyor.

Özbekistan öncülüğünde Orta Asya ülkeleri,  son 18 ayda Afganistan ile  ekonomik ilişkilerini hızla genişletti ; bu ilişkiler arasında Orta Asya’yı Pakistan’daki limanlara bağlayacak  bir trans-Afgan demiryolu inşa etme görüşmeleri de yer alıyor. Bu arada Türkmenistan, Afganistan’ın batısındaki Herat vilayetine doğalgaz ihraç etmek için yavaş yavaş bir boru hattı inşa ediyor.

Son dönemde yaşanan çatışmalar, finansman sağlansa ve mühendislik zorlukları aşılsa bile, bu tür büyük altyapı planlarının uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri doğuruyor. 

Ağustos ayının başlarında, Taliban güçleri,  Tacik kökenli olduğu belirtilen yerel bir savaş ağası olan Cuma Han Fateh liderliğindeki isyancı militanları Badahşan vilayetinin kuzeyinde silahsızlandırmak için harekete geçti . Fateh’in takipçilerinin şiddetli bir direniş gösterdiği ve 13 Ağustos’ta Afganistan-Tacikistan sınırına yakın bir çatışma sırasında çıkan kurşun yarası sonucu Tacikistan içinde bir kadının öldüğü bildirildi. Fateh sonunda 17 Ağustos’ta teslim oldu.

Bu olay  üzerine ABD’nin Duşanbe Büyükelçiliği 19 Ağustos’ta bir güvenlik uyarısı yayınlayarak vatandaşlarını Afganistan-Tacikistan sınırındaki bölgelere seyahat etmekten kaçınmaları konusunda uyardı.

Birkaç gün sonra, bir Taliban sözcüsü kuzey Afganistan’daki güvenlik durumunun normalleştiği konusunda güvence verdi ve Taliban yetkililerinin düzenin devamlılığını sağlamak için Tacikistan yetkilileriyle birlikte çalıştığını sözlerine ekledi.

Sözcü Zabihullah Mujahid gazetecilere yaptığı açıklamada , “İslam Emirliği güçleri, sınır meselelerinde Tacikistan tarafıyla koordinasyon içinde tüm endişeleri takip ediyor ve Afganistan topraklarından diğer tarafa hiçbir zarar gelmeyeceğinden emin olabilirsiniz” dedi  .

Fateh’in isyancı grubu dağıtılmış olsa da,  Silahlı Çatışma Konum ve Olay Veri Projesi (ACLED) adlı bir gözlemci grubun topladığı veriler, Mücahid’in iddialarını çürütüyor ve bunun yerine Taliban’ın kuzey Afganistan’daki otoritesinin sürekli olarak tehdit altında olduğunu gösteriyor. Son çatışmaların yaşandığı Badahşan vilayetindeki bölge, karlı altın madenciliği faaliyetlerine ev sahipliği yapıyor.

ACLED bölgesel uzmanı Indrajit Sharma yaptığı açıklamada,  “Badakhshan’daki son çatışmalar, Taliban’ın otoritesine yönelik önemli bir meydan okumayı ortaya koydu… güçlü yerel komutanların, liderliğin kontrolü ele geçirme girişimlerine hâlâ meydan okuyabileceğini gösterdi” dedi  .

Sharma, “Stratejik açıdan önemli ve etnik olarak çeşitlilik gösteren bir sınır bölgesinde yaşanan bu gerilim, Taliban içinde kimin iktidarda olduğu ve liderliğin yetkisinin ne kadar uzandığı konusunda daha derin gerilimlere işaret ediyor” diye ekledi. “En son şiddet olaylarından önce bile, ACLED, Taliban iktidara geldiğinden beri bölgedeki altın madenlerinin kontrolü konusunda yerel komutanlar ve Taliban güçleri arasında en az sekiz silahlı çatışma kaydetti.”

ACLED  araştırması, 2026 yılında Afganistan genelinde Taliban karşıtı siyasi şiddette bir artış olduğunu ve Badahşan ile Herat illerinde en fazla silahlı olayın yaşandığını gösteriyor. Çatışmaların çoğunda Taliban’dan ayrılan milisler yer alıyor. Ayrıca, radikal grup İslam Devleti-Horasan Vilayeti’nin unsurları da kuzey Afganistan’da aktif durumda.

ACLED’e göre, Tacikistan sınırındaki üç kuzey Afganistan vilayeti (Badakhshan, Takhar ve Kunduz) devam eden istikrarsızlığa karşı savunmasız durumda. Gözlem grubu ayrıca, 2026 yılının ilk yedi ayında Özbekistan sınırındaki Balkh vilayetinde şiddet olaylarında bir önceki yılın aynı dönemine göre artış olduğunu da belirtti.

ACLED’in tahminine göre, Taliban’ın silahlı muhalefeti kontrol altına alma çabaları muhtemelen “güç, sadakat ve baskı yoluyla iktidarı korumaya odaklanarak tahmin edilebilir nitelikte kalacaktır” ve “Badakhshan ve Herat’a benzer dinamiklere sahip sınır illeri ise yerel huzursuzluk riskinin daha yüksek olduğu” belirtiliyor.