Gazze: Ateşkese Rağmen Yeniden Tırmanma

1) Zaman Çizelgesi

10 Ekim 2025: ABD arabuluculuğunda ilan edilen ateşkes yürürlüğe girdi. 28–29 Ekim gecesi Gazze’nin kuzey bölgelerinde yoğun hava saldırıları ve topçu atışları yaşandı. Bu saldırılar, ateşkesin en ciddi ihlallerinden biri olarak değerlendirildi. İlk raporlara göre 100’ün üzerinde sivil yaşamını yitirdi. İsrail ordusu saldırıların, askerlerinden birinin öldürülmesine misilleme olduğunu belirtti.

30 Ekim 2025 sabahına kadar hem İsrail ordusu hem de Gazze kaynakları, karşılıklı suçlamalarda bulundu. Diplomatik temaslar ABD, Mısır, Katar ve Türkiye aracılığıyla yoğunlaştırıldı.

2) Etkilenen Bölgeler

Saldırılardan en çok etkilenen yerleşimler arasında Kuzey Gazze, Beit Hanun, Beit Lahia ve Gazze Şehri’nin merkezi bulunuyor. Özellikle Al-Shifa Hastanesi çevresinde yoğun bombardıman yaşandı. Rafah kırsalında da topçu atışları rapor edildi. Bazı bölgelerde elektrik ve su hatları tamamen kesildi, yüzlerce bina yıkıldı.

3) Can Kaybı ve Yaralılar

Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, saldırılarda 104 sivil hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Ölenlerin arasında çok sayıda kadın ve çocuk bulunuyor. Hastanelerde yatak, kan ve ilaç sıkıntısı ciddi boyutlara ulaştı. AP ve Reuters, bu saldırı dalgasının son ayların en yüksek sivil kaybını oluşturduğunu bildirdi.

4) İnsani Etki

Gazze’deki sağlık sistemi neredeyse çökmüş durumda. MSF (Sınır Tanımayan Doktorlar), sağlık tesislerinin bombardıman altında çalıştığını ve temel ilaçların tükendiğini açıkladı. BM kuruluşları, on binlerce kişinin evlerini terk etmek zorunda kaldığını ve okullar ile camilerin geçici barınaklara dönüştüğünü bildirdi.

Yardım koridorları kısıtlı olduğu için, temiz su, gıda ve yakıt erişimi çok düşük seviyede. UNRWA, kış öncesi hijyen ve barınma koşullarının kritik seviyede bozulduğunu duyurdu.

5) Uluslararası Tepkiler

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, yüksek sivil kayıplarını ‘şoke edici’ olarak nitelendirdi ve taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısı yaptı. MSF, ‘Ateşkes olsa bile insanların ölmesi kabul edilemez’ açıklamasında bulundu.

ABD, Mısır, Katar ve Türkiye, çatışmaların yeniden başlamasından duydukları endişeyi dile getirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı, ‘ateşkese dönüş için diplomatik çabaların sürdüğünü’ belirtti. İsrail hükümeti ise operasyonların ‘terör hedeflerine yönelik meşru savunma’ olduğunu savundu.

6) Hukuki Değerlendirme

Uluslararası insancıl hukuk uyarınca, sivillerin ve sivil altyapının korunması zorunludur. Ayrım (distinction) ve orantılılık (proportionality) ilkeleri çerçevesinde, sivil kayıpların yüksek olduğu operasyonlar ciddi ihlal sayılabilir. BM yetkilileri, bu saldırıların bağımsız soruşturma gerektirdiğini açıkladı.

Olası ihlaller, Cenevre Sözleşmeleri kapsamında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yetki alanına girebilir. İnsan hakları kuruluşları, olayların belgelenmesi ve delillerin korunması çağrısında bulunuyor.

Gazze’deki ateşkesin kırılgan yapısı, bölgedeki insani krizi derinleştiriyor. Yardım koridorlarının acilen açılması, sağlık tesislerine güvenli erişimin sağlanması ve uluslararası gözlemcilerin sahaya konuşlandırılması gerekiyor.

Bağımsız soruşturma mekanizmalarının kurulması, hem hesap verilebilirlik hem de yeni çatışmaların önlenmesi açısından kritik. Diplomatik baskı ve uluslararası denetim, ateşkesin yeniden tesisinde belirleyici rol oynayabilir.