Rus istihbarat teşkilatı, Wagner’in Afrika’daki faaliyetlerini devraldı

Yeni bir soruşturmaya göre, Rusya’nın SVR dış istihbarat teşkilatı, kurucusu Yevgeny Prigozhin’in ölümünden sonra paralı asker grubu Wagner’in Afrika’daki nüfuz operasyonlarını devraldı.

Acımasız yöntemleri insan hakları örgütleri tarafından kınanan Wagner, Rusya’nın en bilinen paralı asker grubuydu.

Afrika’da geniş bir varlığı vardı; Libya ve Mali de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerin ordularının yanında savaşçılar konuşlandırdı ve ayrıca geniş çaplı dezenformasyon ve istikrarsızlaştırma kampanyaları yürüttü.

Prigozhin’in 2023’te Moskova’ya karşı kısa süreli bir isyanın ardından uçak kazasında ölmesinden sonra, Rusya Savunma Bakanlığı Afrika’da Wagner’in yerine birini bulmaya ve Afrika Kolordusu olarak bilinen bir çatı örgütü aracılığıyla güvenlik operasyonlarını koordine etmeye çalıştı.

Ancak Forbidden Stories ve All Eyes On Wagner gibi bir araştırma ve medya kuruluşları konsorsiyumunun yaptığı bir soruşturmaya göre, Wagner’in nüfuz operasyonlarını devralan ve Moskova’nın siyasi ve ekonomik çıkarlarını desteklemeyi, dezenformasyon kampanyaları yürütmeyi ve Afrika’da ve ötesinde rekabeti ortadan kaldırmayı amaçlayan kuruluş SVR’dir.

Dossier Center, openDemocracy ve iStories’in de dahil olduğu soruşturmada, “SVR artık Wagner Grubu’nun en etkili aracının yerini aldı” denildi.

Araştırmacı yayın organlarının belirttiğine göre, Wagner’in Afrika Politolojisi veya Şirket olarak adlandırılan etki kolu için yaklaşık 100 danışman çalışıyor. Araştırmaya göre, kuruluş 2024 ve 2025 yılları arasında Angola, Arjantin, Bolivya, Burkina Faso, Çad, Gana, Libya, Mali, Nijer ve Sudan dahil olmak üzere birçok ülkeye ekipler konuşlandırdı. Ekipler ayrıca Madagaskar, Zimbabve, Mısır, Kamerun, Benin ve Namibya’da da aktif olarak faaliyet gösterdi.

Etki ve dezenformasyon

Konsorsiyum, “SVR, belirli konular hakkında bilgi içeren bir istihbarat katmanı sağlıyor, kaynaklar topluyor, erişimi açıyor ve kilit nüfuz sahiplerini stratejik rollerde görevlendiriyor” dedi.

Soruşturma, ağa ait iç belgelerin, ödüllü pan-Afrika medya kuruluşu The Continent’in genel yayın yönetmenine isimsiz olarak gönderilmesinin ardından başlatıldı.

Rusça olarak hazırlanmış ve 1400 sayfayı aşkın bu dosyalarda, Ocak ve Kasım 2024 tarihleri ​​arasında yürütülen stratejik planlar, personel biyografileri, operasyonel raporlar, muhasebe kayıtları ve dezenformasyon kampanyalarının özetleri yer alıyor.

Soruşturma, 76 belgenin ve içeriklerinin orijinalliğini doğruladı.

Açıklamada, “Belgeler, bu operasyonların siyasi nüfuz, dezenformasyon ve güvenlik servisleriyle yakın bağları bir araya getirdiğini ve sektördeki olağan uygulamaların çok ötesine geçtiğini gösteriyor” denildi.

Soruşturmaya göre, SVR istihbarat servisi bazen GRU askeri istihbaratını denetleyen Rus Savunma Bakanlığı ile rekabet ediyor veya onunla koordinasyon sağlamak zorunda kalıyor. Rus Savunma Bakanlığı, Mali gibi ülkelerde Wagner operasyonlarını devralırken, Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki Rus özel askeri şirketlerini kendi kontrolü altına almadı.

Soruşturmacılar, “Orta Afrika Cumhuriyeti’nde, SVR’den savunma bakanlığının Wagner’in faaliyetlerini engellemesini önlemesine yardımcı olması isteniyor” dedi.

Siyasi bir zafer mi?

Araştırmacılar, SVR’nin Afrika genelinde neredeyse sistematik bir şekilde yer aldığını ortaya koyuyor.

Konsorsiyumun açıklamasına göre, “Mali’de SVR’nin görevi, Afrika Politoloji’ye Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Sahel’deki askeri ve siyasi planları hakkında istihbarat sağlamaktır. Ayrıca, Mali, Burkina Faso, Nijer ve Gine Cumhuriyeti’nde yeni bir askeri-siyasi birliğin kurulması için diplomatik destek sağlamakla da görevlidir.”

2021, 2022 ve 2023 yıllarındaki ardı ardına gelen darbelerin ardından, cunta yönetimindeki Mali, Burkina Faso ve Nijer, eski sömürgeci güç Fransa’ya sırtlarını dönerek Rusya’ya daha da yaklaştılar. Batı Afrika bölgesel bloğu ECOWAS ile bağlarını kopardılar ve 2023’te rakip bir grup olan Sahel Devletleri İttifakı’nı (AES) kurdular. Soruşturmada, “Rusya’nın stratejisi Sahel Devletleri İttifakı’nın kurulmasıyla kendini gösterdi” denildi.

Araştırmanın ortak yazarlarından Lou Osborn, AFP’ye verdiği demeçte, “Bu önemli bir siyasi zafer” dedi ve Rusların özellikle “istikrarsız, kırılgan” Sahel ülkelerinde başarılı olduklarını sözlerine ekledi.

Ağın Afrika’daki lobi faaliyetlerini “büyleyici” bulduğunu söyledi.

“Çok sayıda avukatları var ve gerçekten de yasaları etkilemeye çalışıyorlar,” diye ekledi. Gazeteciler, SVR’den Şirkete para göndermek için kullanılan bir şirket ağı tespit etti.

Yaptıkları hesaplamalara göre, Ocak ve Ekim 2024 arasındaki etki operasyonlarının bütçesi yaklaşık 7,3 milyon dolara, yani ayda yaklaşık 750.000 dolara ulaştı. Araştırmacılar, bütçelerine ve çabalarına rağmen Rusya’nın bu çabalarından pek bir sonuç alamadığını belirtti.

“Rusya uzun vadeli bir strateji izliyor ancak sonuçlar her zaman hızlı bir şekilde ortaya çıkmıyor,” dediler. “Afrika kıtasında Rusya birçok mutabakat zaptı imzalıyor ancak bu bağlayıcı olmayan anlaşmaları para kazandıran işletmelere dönüştürmekte başarısız oluyor.”