Eski Çin polisi konuştu: Sistem sürüyor, yöntem değişti

Çin uzmanı Dr. Adrian Zenz kişisel sosyal medya hesabından 16 Nisan paylaştığı bilgilere göre Çin güvenlik birimlerinde yıllardır görev yapan polis memuru itiraflarda bulunarak, Doğu Türkistan’daki baskı politikalarının sona ermediğini gün yüzüne çıkardı.

Çin Komünist Partisi’ne bağlı güvenlik birimlerinde yaklaşık on yıl görev yapan Zhang Yabo’nun ifadeleri, Doğu Türkistan’daki baskı politikalarının sona ermediğini, aksine biçim değiştirerek sürdüğünü gözler önüne serdi. 2025 yılında Almanya’ya kaçarak sığınma talebinde bulunan Zhang, Münih’te Dünya Uygur Kongresi yetkilileriyle temas kurduktan sonra yaşadıklarını uluslararası araştırmacılarla paylaştı.

Tanıklık: Sistemin İçinden Gelen İtiraf

2006 yılında Doğu Türkistan’a yerleşen Zhang, önce öğretmenlik yaptı, ardından 2014’te polis teşkilatına katıldı. 2014–2016 yılları arasında nezarethane görevlisi olarak çalıştığı dönemde, gözaltındaki Uygur Türklerine yönelik sistematik işkencelere doğrudan tanık olduğunu belirtti.

Anlattıklarına göre gözaltı merkezlerinde şiddet sıradan bir uygulamaydı. Tutukluların düzenli olarak darp edildiği, bazılarının saatlerce tavana asıldığı ve işkencenin bir “disiplin yöntemi” olarak benimsendiği ifade edildi.

İşkence Ve Ölümler: “Çığlıklar Hala Aklımda”

Zhang’ın en sarsıcı ifadelerinden biri, bir tutuklunun işkence sonucu hayatını kaybetmesine tanıklık etmesi oldu. Genç bir Uygur’un ağır darp sonucu öldüğünü belirten Zhang, bu anın etkisini “Onun çığlıklarını hâlâ duyuyorum” sözleriyle dile getirdi.

Ayrıca sorgu sırasında cinsel saldırı vakalarının yaşandığını, kötü muamele nedeniyle birçok tutuklunun hayatını kaybettiğini iddia etti.Keyfi Gözaltılar: Suç Yok, Şüphe Yeter

Zhang’a göre gözaltı gerekçeleri çoğu zaman sıradan davranışlara dayanıyordu. Şarkı söylemek, dua etmek ya da kültürel bir ifade bile tutuklama sebebi sayılabiliyordu.

Bu durum, bölgede hukuki bir çerçeveden ziyade keyfi bir kontrol mekanizmasının işlediğine işaret ediyor.

2023 Sonrası: Gizli Ama Sürekli Baskı

Zhang’ın aktardığına göre, 2021 sonrasında Çin yönetimi yöntem değişikliğine gitti. Kitlesel ve açık gözaltılar yerini daha düşük profilli ama sürekli baskıya bıraktı.

2023 itibarıyla yerel yetkililere yeni gözaltı kotaları verildi. Ancak bu kez yöntem farklıydı: kısa süreli fakat tekrarlayan gözaltılarla toplum üzerinde kalıcı bir baskı oluşturulması hedeflendi.Yeni Dönem Suçları “Suçları”

Yeni dönemde gözaltı gerekçeleri daha da genişletildi. Zhang’ın ifadelerine göre şu eylemler dahi gözaltı sebebi sayılabiliyor:

Resmi törenlere katılmamak

Zorunlu çalışmaya karşı çıkmak

Evde spor ekipmanı bulundurmak

Bu uygulamalar, gündelik hayatın dahi denetim altına alındığını gösteriyor.

Dışarıya “Normal”, İçeride Baskı

Tüm bu iddialara rağmen Çin yönetiminin uluslararası kamuoyuna farklı bir tablo sunduğu belirtiliyor. Özellikle yabancı yatırımcılar ve iş insanlarına yönelik olarak bölgenin “istikrarlı ve sorunsuz” olduğu yönünde bir imaj çizilmeye devam ediyor.

Görünmezleşen Bir Sistem

Zhang Yabo’nun tanıklığı, Doğu Türkistan’daki politikaların sona ermediğini, yalnızca daha az görünür hale geldiğini ortaya koyuyor. Açık kampların yerini daha parçalı ve süreklilik arz eden bir kontrol sistemi alırken, bölgedeki baskının biçim değiştirerek sürdüğü iddia ediliyor.

Bu anlatım, sis perdesi aralanınca görünen manzarayı hatırlatıyor: sahne değişmiş olabilir, fakat oyun hâlâ devam ediyor.