İran’daki çatışma, Güney Afrika’da maliyetlerin fırlamasına neden olan tarım krizini körüklüyor?

Güney Afrika’daki buğday çiftçileri, İran’la yaşanan çatışmanın küresel yakıt ve gübre piyasalarını sekteye uğratmasıyla artan mali baskıyla karşı karşıya. Dizel ve gübre fiyatlarının hızla yükselmesiyle üreticiler, azalan karların bazı çiftlikleri iflasın eşiğine getirebileceği konusunda uyarıyor.

Cape Town yakınlarındaki Swartland bölgesinin buğday tarlalarında, çiftçiler Orta Doğu’daki karışıklığa bağlı olarak üretim maliyetlerindeki keskin artışla mücadele ediyor.

Çatışma, özellikle küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birini ve uluslararası gübre ticaretinin neredeyse üçte birini karşılayan stratejik bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı üzerinden geçen küresel enerji ve gübre tedarik zincirlerini sekteye uğrattı.

Yakıt fiyatları yükselirken ve gübre pahalılaşırken, birçok çiftçi işletmelerini sürdürmenin giderek zorlaştığını söylüyor.

Buğday çiftçisi Koos Blanckenberg, “Dizel fiyatlarının iki katına çıktığını gördük. Gübre fiyatları da neredeyse iki katına çıktı,” dedi. “Para kazanmak imkansız. Kâr elde etmek imkansız.”

Buğday sektörü artan baskıyla karşı karşıya

Güney Afrika, tükettiği buğdayın yaklaşık yüzde 60’ını kendisi üretiyor ve geri kalanını ithal ediyor. Ancak sektör grupları, buğday üretiminin bu yıl yüzde altıya kadar düşmesini bekliyor.

Çiftçiler, son maliyet artışlarının, ucuz buğday ithalatı ve yıllardır süregelen düşük kar marjları gibi mevcut zorlukların üzerine geldiğini söylüyor.

2.000 hektardan fazla alanda buğday yetiştiren Blanckenberg, birçok üreticinin mali baskılar nedeniyle makinelerini değiştirmeyi zaten ertelediğini söyledi. Maliyetlerdeki son artışın, 2026’da kârlılığı imkansız hale getirebileceği konusunda uyardı.

Tahıl üreticileri için ‘mükemmel bir fırtına’

Tarım ekonomisti Corne Louw, Ortadoğu çatışması şiddetlenmeden önce bile sektörün zaten baskı altında olduğunu söyledi.

Düşük tahıl fiyatları ve yabancı rekabet birçok tarım işletmesini zayıflatmış, satışa çıkarılan çiftliklerin sayısı artmıştı.

Louw, “Bu aslında şu anda karşı karşıya oldukları mükemmel bir fırtına,” dedi. “Ve bazıları için bu, bardağı taşıran son damla.”

Analistlere göre, yükselen sıcaklıklar, düzensiz hava koşulları ve dalgalanan emtia piyasaları, tahıl üreticilerinin karşılaştığı zorlukları daha da artırıyor.

Hükümet yerel çözümler arıyor

Güney Afrika hükümeti, ithal tarımsal girdilere olan bağımlılığı azaltmanın yollarını araştırıyor.

Tarım Bakanı John Steenhuisen, yetkililerin devlet şirketi Foskor ve özel sektör ortakları aracılığıyla yerli gübre üretimini genişletmek için kamu-özel sektör ortaklıklarını değerlendirdiğini söyledi.

Hükümet ayrıca, küresel tedarik kesintilerine karşı daha az savunmasız, daha dirençli bir tarım sektörü oluşturmak amacıyla, geleneksel gübrelere biyolojik alternatiflerin onaylanmasını hızlandırıyor.

Steenhuisen, “Bunlar gelecekte bizi korumaya yardımcı olabilecek önlemler,” dedi ve bunların orta ve uzun vadeli çözümler olduğunu kabul etti.

Gıda üretiminin geleceği belirsiz.

Şimdilik çiftçiler, artan maliyetler ve belirsiz piyasalarla mücadele ederken, ürünlerini toprağa ekmeye odaklanmış durumda.

Birçok kişi, önlem alınmadığı takdirde mevcut krizin üretimi azaltabileceğinden, çiftçilerin geçim kaynaklarını tehdit edebileceğinden ve gıda güvenliği üzerinde ek baskı oluşturabileceğinden endişe ediyor.

Küresel gerilimler emtia piyasalarında yankı bulmaya devam ederken, Güney Afrika’daki buğday üreticileri kendilerini binlerce kilometre uzakta yaşanan bir çatışmanın ön saflarında buluyorlar.