Saldırıdan kaçan Orta Afrikalılar, ‘yardım gelene kadar hayatta kalmaya’ çalışıyorlar.

101

Zakaria Hassan, Orta Afrika Cumhuriyeti’nin Sudan sınırına yakın bölgelerdeki çatışmalardan kaçtıktan sonra, yırtık bir brandayla örtülü derme çatma bir çadırda bebek oğlunun daha rahat etmesi için çabaladı.

Sekiz aylık bebek, minderin üzerinde huzursuz bir şekilde uyuyordu; alnı yüksek ateşle yanıyordu.

“Birkaç gündür hasta. Ona verecek ilacım yok,” dedi Hassan.

Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC) sınırının diğer tarafındaki Am-Dafock kasabasında şiddetli çatışmalar çıkınca, çocuklarını ve birkaç eşyasını alıp kaçmak zorunda kaldı.

Stratejik öneme sahip bu bölge, her iki taraftan da silahlı grupların düzenli saldırılarına maruz kalmaktadır.

30 Haziran’da, yabancı paralı askerleri de içeren Orta Afrika Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren silahlı isyancı grup Vatansever Yenilenme İttifakı (ASP) militanları, Orta Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusundaki Am-Dafock’ta ülkenin silahlı kuvvetlerine bir saldırı başlattı.

Ülke, 1960’ta Fransa’dan bağımsızlığını kazandığından beri bir dizi iç savaş ve otoriter yöneticinin yönetimiyle karşı karşıya kaldı.

Genel olarak huzursuzluk azalmış olsa da, bazı bölgelerde silahlı gruplar ile hükümet arasında çatışmalar devam etmektedir.

Yakındaki Agroumaye köyünden olan Hassan, “İsyancılar geldi ve her yere ateş açtılar. Evler yanıyordu. Kalırsak ölebileceğimizi anladık,” dedi.

Aile hiç vakit kaybetmeden, yaklaşık 60 kilometre (37 mil) uzaklıktaki Vakaga bölgesinin ana kasabası Birao’ya doğru yola koyuldu.

“Birkaç gün sonra geri döneceğimizi düşünmüştük. Bugün ise hiçbir şeyimiz kalmadı,” dedi baba.

‘Onurlu bir şekilde yaşayın’

Birao’ya vardıklarında güvende olduklarını hissettiler, ama bunun dışında pek bir şey bulamadılar.

Yerleştikleri bölge, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) paramiliterleri arasında Nisan 2023’ten beri süren savaştan kaçan binlerce Sudanlı mülteciye aylardır ev sahipliği yapan bir kampın yakınında bulunuyor.

“Yağmur yağdığında her yer ıslanıyor. Yiyeceklerimiz az ve çocuklar hastalanıyor,” dedi Hassan.

“Tıbbi bakım, branda, tuvalet ve su istiyoruz. Sadece onurlu bir şekilde yaşamak istiyoruz,” diye ekledi.

Aileler, derme çatma malzemelerden bir araya getirilmiş barınaklarda günlük hayatı yeniden kurmaya çalıştılar.

Kadınlar bir ağacın altında yemek hazırlarken, çocuklar çadırlar arasında oynuyordu.

Bir adam bir hasırın üzerinde uzanmış, kalkamıyordu.

“Bu benim ağabeyim,” dedi Am-Dafock saldırısından kaçan yirmili yaşlarındaki Nassir.

“Uzun zamandır diz problemlerinden muzdarip. Kaçarken yürümekte zorlanıyordu. Buraya geldiğimizden beri de hiçbir tedavi görmedi,” diye ekledi.

Nassir, silahlı saldırının ardından yaşanan paniği anlattı.

“İnsanlar her yöne koşuyordu. Öldürülmekten ya da isyancılara katılmaya zorlanmaktan korkuyordum. Bu yüzden kaçtık,” dedi.

“Hayattayız ama yarının bize neler getireceğini bilmiyoruz,” diye ekledi.

‘Endişe verici durum’

Am-Dafock çatışmalarıyla ilgili henüz resmi bir ölü sayısı açıklanmadı.

Kaçmayı başaranların hepsi, silah seslerinden, yangınlardan ve kaçarken yollara dağılmış insanlardan bahsetti.

Kimliğinin gizli kalması şartıyla konuşan bir kişi, “İnsanların yere düştüğünü gördük. Arkamıza bakmadan koştuk,” dedi.

Salı günü, Orta Afrika Cumhuriyeti Özel Ceza Mahkemesi, saldırıyla ilgili soruşturma başlatılması amacıyla ön değerlendirme yapacağını açıkladı.

Yeni gelenlerden önce bile, yaklaşık 22.000 Sudanlı mülteci zaten Birao’ya akın etmişti.

Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı’nın Orta Afrika Cumhuriyeti temsilcisi William Chemaly, AFP’ye verdiği demeçte, “Am-Dafock’taki olaylar nedeniyle endişe verici bir insani durumla karşı karşıyayız” dedi.

“Yerinden edilmiş kişilerin barınağa, yiyeceğe ve ilaca ihtiyacı var,” dedi.

Chemaly, “Ancak sivil halk için artık hiçbir risk kalmaması için en önemli şey sükunetin yeniden sağlanmasıdır” diye ekledi.

Çatışmaların ardından yetkililer, Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki BM Misyonu’nun da desteğiyle Birao’da güvenlik önlemlerini artırdı.

Hassan, askeri varlığın güven verici olduğunu ancak yeterli olmadığını söyledi.

“Bakıma, yiyeceğe ve çocuklarımızın yaşayabileceği bir yere ihtiyacımız var,” dedi.

Bu hafta Am-Dafock’u ziyaret eden bölge valisi Thierry Evariste Binguinendji, çatışmaların büyük yıkıma yol açtığını ancak kasabanın artık güvenli olduğunu söyledi.

Hükümetin çeşitli sınır bölgelerine asker konuşlandırmaya devam ettiğini söyledi.

“Çatışmalardan sağ çıktık,” dedi Hassan, gözlerini kısa bir süre açıp tekrar uykuya dalan küçük oğlunu kucaklayarak.

“Şimdi tek umudumuz yardım gelene kadar hayatta kalmak.”