Sınır Tanımayan Savaşçılar: Myanmar İç Savaşı’nda Paralı Askerler, Maceracılar ve Gönüllüler

7

Ülkedeki iç savaşlar uzun zamandır macera arayan veya bir misyonun peşinde olan yabancı uyrukluları kendine çekiyor. Ruslar da bu savaşa katılan son kişiler mi?

Temmuz 2026’da Myanmar rejimi tarafından yayınlanan görüntülerde, Rusya Hava İndirme Kuvvetleri’ne (  Vozdushno-desantnye voyska Rossii  – VDV) bağlı birliklerin Myanmar’lı mevkidaşlarıyla birlikte eğitim yaptığı gösterildi. Kaplan-2026 adı verilen Myanmar-Rusya ortak tatbikatı , Naypyidaw ve Moskova arasındaki genişleyen askeri işbirliğinin bir parçasıydı. Tatbikatın ardından, askeri atama ile göreve gelen Cumhurbaşkanı Min Aung Hlaing Rusya’yı ziyaret etti ve bu ziyaret sırasında iki taraf, askeri ve daha geniş kapsamlı ekonomik işbirliğini kapsayan bir dizi anlaşma ve mutabakat zaptı imzaladı . Min Aung Hlaing, Başkan Putin ile yaptığı görüşmede Myanmar’ı Rusya’nın “güvenilir bir ortağı” olarak nitelendirdi.

Bu gelişmelerin tümü, Kremlin’in Min Aung Hlaing’in “sivil” hükümeti için önemli bir ortak olduğunu gösteriyor; oysa daha önceki girişimleri bazen sınırlı ilgi görmüş gibi görünüyordu. Myanmar’da VDV personeli, insansız araçlar ve Rus askeri eğitmenlerinin bulunması, bazı gözlemcilerin Moskova’nın önümüzdeki aylarda ve yıllarda Myanmar iç savaşına daha derinlemesine dahil olup olmayacağını sorgulamasına yol açtı. Ancak Moskova’nın artan resmi askeri varlığı, Rus vatandaşlarının Myanmar savaşına dahil olmasının tek yolu olmayabilir. Son kanıtlar, Rus “paralı askerlerinin” halihazırda Myanmar güçlerinin yanında faaliyet gösteriyor olabileceğini ve savaş alanında daha doğrudan bir Rus varlığı olasılığını gündeme getirdiğini gösteriyor.

Uluslararası Bir Amaç

Myanmar’da yabancı paralı askerlerin varlığı yeni bir olgu değil. Aslında, modern ulusun kuruluşundan bile öncesine dayanıyor. İkinci Dünya Savaşı’nın ilk yıllarında, Çin Milliyetçi hükümeti tarafından finanse edilen ve donatılan Amerikan Gönüllü Grubu olarak bilinen bir grup Amerikalı pilot, kısa bir süre Britanya Myanmar’ındaki havaalanlarından faaliyet gösterdi. Halk arasında Uçan Kaplanlar olarak hatırlanan bu Amerikalı pilotlar, Rangoon üzerindeki Japon hava saldırılarına karşı koymaya yardımcı oldular. Bu topraklarda faaliyet gösteren en eski yabancı savaş uçakları arasındaydılar. Bu durum , askerleri ulusal bir orduya ait olan ve bu nedenle paralı asker olarak sınıflandırılamayan Çin Seferi Kuvveti’nin Myanmar Seferi sırasındaki varlığından ayrıdır.

Bağımsızlık sonrası U Nu hükümeti döneminde, Mao Zedong’un komünist orduları tarafından Çin’den sürüldükten sonra Shan Eyaleti’nin doğu kesimlerini işgal eden Kuomintang güçlerinin kalıntılarıyla bağlantılı yabancı askeri unsurlara (yani, Cumhuriyetçi Çinli ve Amerikalı askeri danışmanlar) dair tekrarlayan, ancak çoğu zaman doğrulanmamış raporlar vardı. Kuomintang birlikleri, Amerika Birleşik Devletleri Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) tarafından gizlice kontrol edilen bir havayolu şirketi olan Air America aracılığıyla destekleniyordu . Faaliyetleri arasında Burma’daki Kuomintang güçlerine malzeme ulaştırmak ve Laos’taki “gizli savaşlar” ve daha geniş Çinhindi çatışması sırasında Hmong düzensiz güçlerini desteklemek yer alıyordu . U Nu hükümeti, o zamanlar yeni kurulan Birleşmiş Milletler’de bu gizli faaliyetleri resmen protesto etti .

Soğuk Savaş’ın diğer tarafında ise devrimci gönüllüler ideolojik yoldaşlarını desteklediler. Myanmar Komünist Partisi 1968’de Kuzeydoğu Askeri Bölgesi’ni kurduğunda, saflarında Mao’nun “Küçük Kırmızı Kitabı”nın kopyalarını taşıyan Çinli gönüllüler de vardı . Birleşik Wa Devleti Ordusu, Ulusal Demokratik İttifak Ordusu ve Myanmar Ulusal Demokratik İttifak Ordusu (MNDAA) dahil olmak üzere, kuzeydoğu etnik silahlı örgütlerinin günümüzdeki liderliği ve kökenleriyle ilişkilendirilen bazı isimler ya bu Maoist devrimci ağdan ortaya çıkmıştır ya da siyasi ve askeri soylarının bir kısmını ona dayandırmaktadır.

Ülkenin diğer ucunda ise General Saw Bo Mya liderliğindeki Karen Ulusal Birliği (KNU), 1980’ler boyunca genişleyen özgürleştirilmiş bölgelerinde çeşitli yabancı paralı askerler, askeri yükleniciler ve eğitmenler istihdam etti. Özellikle Fransız paralı askerler, Myanmar’ın güneydoğusundaki KNU yönetimindeki Kawthoolei bölgesine geldi. Bunların çoğu, askeri eğitmen, danışman ve savunma planlayıcısı olarak hizmet veren eski Fransız Yabancı Lejyonu üyeleriydi. Ne Win’in emrinde görev yapan komutanların, bu paralı askerlerin Tayland-Myanmar sınırındaki büyük tahkimat ağının inşasına katkıda bulunduğuna inandıkları bildirildi. Myanmar askeri komutanları ayrıca, savaş alanında bu Fransızlara ait mektuplar ve kişisel eşyalar ele geçirdiklerini iddia ettiler .

1990’larda Myanmar ordusunun büyük çaplı operasyonlarıyla bu tahkimatların birçoğu yıkılmış olsa bile, paralı askerler ve yabancı gönüllüler sınır boyunca görünmeye devam etti. 1990’ların sonları ve 2000’ler boyunca, bölgedeki yabancı savaşçılarla ilgili haberler devam etti. Soğuk Savaş sırasında kurulan ağlar ve ilişkiler, sınır bölgelerinin askeri hizmet sunan kişiler için potansiyel bir hedef haline gelmesine yardımcı olmuş olabilir.

Bu askeri saldırılar döneminde, Myanmar’ın savaş alanlarına başka bir tür yabancı katılımcı girdi: insani yardım gönüllüleri. Myanmar’ın savaştan harap olmuş sınır bölgelerine yaptığı bir dizi misyonerlik yolculuğunun ve 1996’da Aung San Suu Kyi ile yaptığı görüşmenin ardından, eski ABD Özel Kuvvetler subayı David Eubank, Özgür Burma Korucuları’nı (FBR) kurdu. Resmi olarak tıbbi yardım ve eğitim sağlayan bir insani yardım örgütü olan grup, KNU ve diğer direniş örgütleriyle yakın işbirliği içinde çalıştı. Pratik bilgi aktardı , eğitim verdi ve zaman zaman sivillerin silahlı korunmasına katıldı. 2021 askeri darbesinden sonra, Myanmar şehirlerinden çok sayıda genç KNU kontrolündeki bölgelere sığınınca, FBR önemli ölçüde daha fazla görünürlük kazandı. FBR, direniş güçlerinin örgütlenmesine ve genç şehirli tahliye edilenler için eğitim programlarının kurulmasına yardımcı oldu.

Mevcut uluslararası ortamda, öncelikle maddi kazançla motive olmayan yabancı gönüllülerin sayısında da bir artış görülmüştür. Bunun bir örneği , Hindistan-Myanmar sınırında faaliyet gösteren solcu bir uluslararası örgüt olan Azad ve Anti-Faşist Enternasyonalist Cephe’dir (AIF). ABD vatandaşı ve Suriye İç Savaşı’nın eski bir katılımcısı olan Azad’ın, otoriterliğe karşı mücadele etme ideolojik bağlılığı nedeniyle Myanmar’a geldiği bildiriliyor . Daha önceki dönemlerdeki birçok paralı askerin aksine, bu uluslararası gönüllülerin öncelikle siyasi inanç ve dayanışma ile motive oldukları görülüyor. AIF, keskin nişancı ve insansız hava aracı savaşları da dahil olmak üzere muharebe operasyonlarına katıldığını iddia etti ve “Cadı” olarak bilinen kadın pilotlu bir insansız hava aracı birimini kamuoyuna duyurdu .

Hindistan’da Myanmar’a seyahat etmeye veya direniş örgütlerini desteklemeye çalışan yabancı uyruklu kişilerin tutuklanması, ortaya çıkan bu uluslararası dayanışma hareketine dair daha fazla ipucu verdi. Hindistan Ulusal Soruşturma Ajansı’nın Ağustos 2026 tarihli mahkeme dosyalarında, bu Amerikalı ve Ukraynalı grupların yerel direniş gruplarına insansız hava aracı montajı, işletimi ve lojistiği konusunda eğitim verdikleri iddia edildi.

Myanmar’ın güneydoğusundan Halk Savunma Kuvvetleri askeri Khant, yazarlara, demokratik direnişe sempati duyan yabancı uyrukluların ve diaspora mensuplarının, savaş vurgunculuğu ve silah kaçakçılığı gibi olağan olaylardan uzak bir şekilde, birliğine taktik teçhizat, gece görüş gözlüğü ve diğer çeşitli ekipmanların sağlanmasında kilit rol oynadığını iletti. Mart 2026’da Tayland-Myanmar sınırından yaptığı bir seyahatin ardından kendi ulusal yetkilileri tarafından gözaltına alınan Avustralyalı asker de muhtemelen bu destekçi ağlarından birinin parçasıydı.

Mevcut vakalar sınırlı olsa da, Myanmar direnişinin sadece diaspora üyelerini değil, aynı zamanda otorite karşıtı politikalar veya mücadeleyle kişisel özdeşleşme nedeniyle motive olmuş yabancı gönüllüleri de nasıl kendine çekmeye başladığını gösteriyor.

Darbe sonrası çatışma, Myanmar’ın önceki çatışmalarından bir başka olguyu da yeniden gündeme getirdi: Çinli gönüllülerin, gazilerin ve özel güvenlik personelinin katılımı. MNDAA’nın uzun zamandır Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA) eski üyelerini işe aldığı bildiriliyor. 2015’te Laukkai’yi geri alma girişiminde, Çin vatandaşı eski PLA üyelerinin grupla birlikte savaştığına dair haberler ortaya çıktı . MNDAA ve ortaklarının Ekim 2023’te başlattığı 1027 Operasyonu’nda Çinli paralı askerlerin doğrudan katılımına dair çok daha az kanıt var ve bu nedenle bu tür iddialara ihtiyatlı yaklaşılmalıdır.

Bununla birlikte, Çin’in Myanmar’ın güvenlik ortamındaki daha geniş rolü genişlemeye devam etti. 2021 darbesinden önce bile Çin, özel bir güvenlik şirketi olan Frontier Security Group’un (FSG) Kuzey Myanmar’daki yeşim taşı madenciliği çıkarlarını korumasına izin vermişti. FSG’nin yönetim kurulunda, Blackwater’ın eski başkanı Eric Prince ( Kara Prens) de bulunuyordu.

1027 Operasyonu’nun ardından Çin ve Min Aung Hlaing rejimi, Çin yatırımlarını ve personelini korumayı amaçlayan ortak bir güvenlik şirketi kurma konusunda anlaştı . Çin’in güvenlik çıkarları özellikle stratejik altyapı çevresinde yoğunlaşmış durumda; bunlar arasında Rakhine Eyaleti’ndeki Kyaukphyu da yer alıyor ve burada büyük liman, boru hattı ve ekonomik koridor projeleri bulunuyor. Bu güvenlik düzenlemelerinin sadece Çin projelerini korumakla sınırlı kalıp kalmayacağı veya Myanmar’ın daha geniş kapsamlı çatışmasına karışıp karışmayacağı önemli bir soru işareti olarak kalıyor.

Ruslar mı geliyor?

Bu çeşitli yabancı katılımcılar topluluğuna en son ve potansiyel olarak en önemli ekleme, Myanmar’daki savaş alanında Rus vatandaşlarının varlığına dair haberlerdir. En az 2023’ten beri çatışmayla olası Rus bağlantılarını inceliyoruz ve başlangıçta Wagner Grubu veya benzeri Rus askeri ağlarının sonunda ülkede varlık kurup kuramayacağını sorguluyoruz. Bu endişe, son gözlemlerden önce ortaya çıkmış ve hem kişisel gözlemlerden hem de Rusya’nın yurt dışındaki faaliyetlerinin daha geniş bir örüntüsünden kaynaklanmıştır.

Bizden biri, 2016 yılında, bölgeyi harap eden toplumsal şiddetin üzerinden üç yıl geçtikten sonra, Myanmar’ın merkezindeki Meiktila’da ilk kez Rus personeliyle karşılaştı. Bu personel, Myanmar Hava Kuvvetleri ile çalıştıklarını söyledi ve pilot ve subayların eğitimi ile helikopter ve diğer askeri teçhizatın onarımına yardımcı olma gibi faaliyetlerinin videolarını gösterdi. Bu karşılaşma, Wagner ile herhangi bir bağlantı kurmadı. Ancak, Rus danışmanların 2021 darbesinden yıllar önce Myanmar’ın askeri havacılığı ve personeliyle operasyonel bir ilişki geliştirdiğini gösterdi.

Daha önceki endişelerimiz, Mayıs 2023’te bağımsız Rus yayın organı Verstka tarafından yayınlanan bir rapordan da etkilenmişti  . Rapor, Rus siyasi blog yazarı Konstantin Dolgov ile yaptığı bir röportaj sırasında Wagner’in kurucusu Yevgeny Prigozhin’in arkasında görünen bir haritayı incelemişti. Harita, ülkeleri Wagner’in uluslararası faaliyetleriyle ilgili olduğu anlaşılan farklı renk kodlu kategorilere ayırıyordu. Myanmar beyaz renkte, Wagner’in fiziksel olarak personel konuşlandırdığı ülkelerden ayrı olarak gösteriliyordu. Bu kategorinin anlamı hiçbir zaman kesin olarak belirlenmese de, Myanmar’ın bir tür teknik, stratejik veya muharebe dışı destek için değerlendirildiği veya zaten aldığı olasılığını gündeme getirmişti.

O dönemde, Wagner personelinin Myanmar içinde faaliyet gösterdiğine dair somut bir kanıt yoktu. Bu nedenle, haritayı ve Rus uzmanların daha önceki varlığını kanıt yerine uyarı işaretleri olarak değerlendirdik. Bununla birlikte, bunlar bir bilgi eksikliğine işaret ediyordu. 
Wagner’in Afrika , Orta Doğu ve Ukrayna’daki operasyonları geniş çapta ilgi görürken, grubun Güneydoğu Asya’daki olası ağları veya emelleri hakkında çok daha az şey biliniyor. Myanmar’ın Rusya ile derinleşen savunma ilişkisi, bu olasılığın sürekli olarak izlenmesini gerektiriyordu.

Anonim bir ihbara dayanan son açık kaynaklı araştırmamız, Rus askeri ağlarıyla ve artık faaliyette olmayan Wagner Grubu ile bağlantılı olduğu anlaşılan İsveç-Estonya vatandaşı Viktor Azrael’e ait bir dizi sosyal medya paylaşımını ortaya çıkardı . Bu bağlantı esas olarak Azrael’in kendi anlatımına dayanmaktadır: 2023 tarihli bir sosyal medya paylaşımında , Suriye’de Wagner personeliyle karşılaştığını ve daha sonra gruba katılmak amacıyla Rusya’ya gittiğini iddia etmiştir. 6 Ağustos , 2 Eylül ve 5 Eylül 2025 tarihli paylaşımlarında ise Myanmar askeri personeliyle keskin nişancı eğitimi yaptığını belirtmiştir .

Daha sonraki paylaşımlarda, yanında Sasha olarak tanımlanan bir Rus vatandaşı görülüyor. Materyaller, iki adamın Myanmar’ın güneydoğusundaki, muhtemelen Karen Eyaleti’ndeki bir çatışma bölgesinde faaliyet göstermiş veya oradan geçmiş olabileceğini düşündürüyor.

Bazı paylaşımlarda Rus savaşçıların direniş tarafında savaşan Amerikalı gönüllülerle keskin nişancı düellolarına katıldığı da iddia edildi. Bu iddiayı bağımsız olarak doğrulamadık veya söz konusu Amerikalı savaşçıların kimliklerini ve bağlantılarını tespit etmedik.

Ancak dikkat çekici olan, yolculuğun sunulma biçimidir. Kendisini resmi bir Rus görevlendirmesinin parçası olarak tanımlamak yerine, kişi Myanmar’daki zamanını bir Asya macerası olarak tasvir etti . Bu dil, uzun zamandır var olan ancak sıklıkla göz ardı edilen bir yabancı katılımcı kategorisine işaret ediyor: ideoloji, kişisel hırs, savaş deneyimi ve oyunun kendisine duyulan sevginin bir karışımıyla motive olan askeri maceracı.

Wagner Grubu’nun orijinal hali, bu endişeler ilk ortaya atıldığında olduğu kadar artık merkezi bir soru olmayabilir. Daha önemli olan konu, devlet çıkarlarını, özel askeri aktörleri, teknik uzmanları ve resmi statüsü kasıtlı olarak belirsiz bırakılan kişileri bir araya getiren Wagner ile ilişkilendirilen ağların, yöntemlerin ve modelin, büyüyen Myanmar-Rusya ilişkisi bağlamında gelişip gelişemeyeceğidir.

Rusya’nın Myanmar’daki müdahalesi, halihazırda olmasa bile, yakında çeşitli düzeylerde kendini gösterebilir: iki hükümet arasında resmi askeri işbirliği; eğitmen ve teknik personelin görevlendirilmesi; özel veya yarı özel askeri ağlar; ve bağımsız olarak savaş alanına giden bireysel Rus vatandaşları. Eğer bu doğruysa, bu eş zamanlı görünüm, bireysel maceracıların sonunda daha geniş ve daha organize bir Rus varlığının parçası haline gelip gelemeyeceği konusunda meşru soruları gündeme getiriyor.

Böyle bir gelişme Myanmar’ın ötesinde de sonuçlar doğuracaktır. Daha kalıcı bir Rus askeri veya özel güvenlik varlığı, Güneydoğu Asya’nın stratejik ortamını değiştirebilir ve komşu Çin ve Hindistan’ın güvenlik hesaplamalarını etkileyebilir. Ayrıca, hâlâ sıklıkla izole bir iç kriz olarak ele alınan bir savaşın uluslararası boyutlarını da derinleştirecektir.

Bu tarihsel bağlamda bakıldığında, Rus keskin nişancılarının Myanmar’da bulunduğu ve VDV personelinin Myanmar ordusuyla eğitim gördüğü yönündeki son raporlar, ilk bakışta göründüğünden daha az anormaldir. Yabancılar, motivasyonları ve bağlantıları önemli ölçüde farklılık gösterse de, Myanmar savaşlarına on yıllardır katılıyorlar. 2021’den beri süren çatışma, yalnızca yeni bir yabancı katılımcı nesli ortaya çıkardı ve onların dahil olabileceği yeni yollar yarattı.

Belirsizliğini koruyan şey, bu son dalganın ne kadar ileri gideceğidir. Rus keskin nişancılar bir avuç bireysel maceracı olarak mı kalacaklar, yoksa daha geniş bir Rus askeri veya özel güvenlik varlığının parçası mı olacaklar? Aynı sorular, stratejik altyapıyı korumak için görevlendirilen Çinli güvenlik personeli ve hatta Myanmar direnişinin yanında savaşan gönüllüler için de geçerlidir.

Myanmar’da ortaya çıkan Ruslar, çok daha eski bir öykünün yalnızca son bölümüdür. Savaş alanı, ülkenin sınırlarının ötesinden insanları defalarca kendine çekmiştir; bazen para için, bazen ideoloji için, bazen macera için ve bazen de davaya içtenlikle inandıkları için. Myanmar’daki iç savaş öncelikle ülkenin geleceği için yapılıyor olabilir, ancak hiçbir zaman sadece Myanmar halkı tarafından yapılmamıştır.