Anasayfa EkonomiÇin, Türkistan (Orta Asya)’da bir başka önemli enerji sözleşmesini daha imzaladı.

Çin, Türkistan (Orta Asya)’da bir başka önemli enerji sözleşmesini daha imzaladı.

Yazar: Zirvem Gazetesi
0 Yorumlar 5 Dakika Oku

Kazakistan’ın dikey entegre ulusal doğalgaz şirketi QazaqGaz,  Kaşagan sahasından pompalanan doğalgazı yıllık 2,5 milyar metreküp (bcm) kapasiteyle işleyecek bir doğalgaz işleme tesisi inşa etmek için Çinli bir konsorsiyumla sözleşme imzaladı . Anahtar teslimi anlaşma kapsamında, konsorsiyum projenin tasarımından nihai işletme testine kadar her aşamasını yönetecek. Sözleşmenin kesin değeri açıklanmadı, ancak 2024 yılında projenin maliyetinin 2,5 milyar doların  üzerinde olacağı tahmin ediliyordu . İşleme tesisi anlaşması, bu yıl Çinli şirketlerin enerji sektöründe elde ettiği bir dizi büyük başarının sonuncusu olup,  Özbekistan’daki 6,1 milyar dolarlık bir biyorafinery projesi ve  Kazakistan’daki çeşitli enerji sözleşmelerini de içeriyor . Kaşagan inşaat konsorsiyumu, China National Chemical Engineering Sixth Construction Company, China Wuhuan Engineering Corporation, AVC Production ve C-NRG şirketlerinden oluşuyor. 

Türkistan (Orta Asya)

Çin ve beş Orta Asya ülkesinin inşaat bakanları,  Bişkek’te düzenlenen ikinci Çin-Orta Asya bakanlar toplantısında iki iş birliği belgesini kabul etti . Belgeler arasında ortak bir bildiri ve inşaat ve altyapı geliştirme sektörlerinde iş birliğini genişletmeyi amaçlayan 2027-2028 eylem planı yer alıyor. Altı ülke arasında depreme dayanıklı inşaat, uygun fiyatlı konut, dijital bina teknolojileri, inşaat malzemeleri üretimi ve uzman eğitimi konuları ele alındı. Yeni proje finansmanı veya inşaat sözleşmelerine ilişkin somut bir açıklama yapılmadı.

Astana  , Çin, Hindistan ve Kırgızistan’dan temsilcilerin katılımıyla “Uluslararası Güvenliğin Güçlendirilmesinde Arabuluculuğun Rolü: Nükleer Silahsızlanmaya Giden Yol” başlıklı bir yuvarlak masa toplantısına ev sahipliği yaptı . Kazakistan, Temmuz 2026’da Uluslararası Arabuluculuk Örgütünün Kurulmasına İlişkin Sözleşmeye katıldı ve ilgili belgelerin onaylanması için çalışmalar devam ediyor. Yuvarlak masa toplantısı, uluslararası arabuluculuğu geliştirmek ve uzmanlar arasındaki işbirliğini güçlendirmek için formüle edilmiş öneriler ortaya koydu. 

Kazakistan

Çin Daily gazetesinin haberine göre , Kazakistan ve Çin dijital iş birliğini genişletiyor . Astana Veri Borsası (ADX) ve Şanghay Veri Borsası (SDE) veri ürünlerinin ortak listelenmesine başladı. Finans ve bilişim teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren devlet işletmeleri ve özel şirketler de veri pazarları, dijital ekonomi araştırmaları ve akıllı şehir projeleri konusunda iş birliği yapıyor.

KazAvtoZhol Yönetim Kurulu Başkanı Darkhan İmanashev, 1.100 kilometrelik Aktobe-Kyzylorda karayolunun iki şeritten dört şeride çıkarılacağını duyurdu . 

Kazakistan Ulaştırma Başsavcılığı,  stratejik Kazakistan-Çin petrol boru hattı ağının kilit bölümleri olan Kenkiyak-Kumkol ve Atasu-Alashankou boru hatlarından taşınan 92.000 ton petrolün resmi kayıtlarda yer almadığını tespit etti . Sonuç olarak, yapılan düzenlemelerle kurumlar vergisi gelirlerinde 2,9 milyar tenge ve emlak vergilerinde 300 milyon tenge ek gelir elde edildi (cezalar dahil). 

Kazakistan Su ve Sulama Bakanlığı ile Çin Enerji Uluslararası Grubu’nun ortak girişimi olan yeni kurulan Akıllı Su Yönetimi Programı kapsamında 14 Kazak uzman  Çin’de eğitime başladı . Eğitim programı, gelişmiş su arıtma teknolojileri, dijital yönetim çözümleri ve hidrolik sistem işletimi konularına odaklanıyor. 

Astana,  Kazakistan-Çin Kültür Yılı’nın sona ermesini kutlamak amacıyla Çinli ve Kazak sanatçıların performanslarının yer aldığı bir gala düzenledi . Etkinliğe katılan üst düzey Kazak ve Çinli yetkililer, ikili ilişkilerin derinliğini vurgulayarak, bu yıl iki ülke genelinde yaklaşık 40 kültürlerarası etkinliğin gerçekleştiğini belirtti. Pekin, 2027 yılına kadar Astana’da bir Çin Kültür Merkezi açmayı planlıyor. 

Özbekistan

Çin, Özbekistan’ı faydalı bir ortak olarak tanıtan bir halkla ilişkiler kampanyası yürüttü. Eurasianet’in haberine göre , Çin Komünist Partisi’nin Merkezi Propaganda Dairesi tarafından kontrol edilen bir yayın kuruluşu olan CGTN, Kasım ayı başlarında Özbekçe ve Rusça olarak 70’ten fazla makale ve video yayınladı. Bu yayınlar, geniş bir yelpazede siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel konuları kapsıyordu.

Özbekistan hükümet kurumları,  lojistik ve altyapı yatırımları, ihracat ve ithalat işlemleri ve eğitim de dahil olmak üzere Çin kamu yönetimi uygulamalarını paylaşmayı amaçlayan iki haftalık bir eğitim programına Pekin’e temsilciler  gönderiyor . Özbekistan’dan katılımcıların yanı sıra Azerbaycan, Belarus, Moldova, Tacikistan ve Türkmenistan’dan yetkililer de programa katılıyor. Ayrıca, Özbekistan Tarım Bakanlığı, Çin yöntem ve teknolojilerini kullanarak sektörü modernize etme konusunda çalışanlarına yönelik bir bilgilendirme toplantısı düzenledi . Toplantıya, Çin Halk Cumhuriyeti’ne yaptıkları ziyaretten yeni dönmüş olan bakanlık yetkilileri başkanlık etti. Bu tür olaylar, Özbekistan’ın (ve daha geniş anlamda Avrasya’nın) Çin ekonomi ve yönetim modelini taklit etmeye yönelik artan ilgisini gösteriyor.  

Özbekistan ve Çin gümrük komisyoncuları derneklerinin temsilcileri,  “gümrük ve komisyonculuk faaliyetleri alanında iş birliği yapmak, uzmanlık alışverişinde bulunmak ve gümrük mevzuatındaki değişiklikler, modern gümrükleme yöntemleri, dijitalleşme ve dış ticaret prosedürlerinin basitleştirilmesi konularında birbirlerini bilgilendirmek” amacıyla bir mutabakat zaptı imzaladı . 

Özbekistan’ın Fergana bölgesi,  Çin’in Qingdao şehrinde  ticaret ve yatırım merkezini açtı . Bölge yetkilileri ayrıca Jinan Uluslararası Ticareti Geliştirme Komitesi ve çeşitli özel şirketlerle mutabakat zaptı imzaladı .  

Özbekistan’ın devlete ait su işletmesi Uzsuvtaminot’un temsilcileri, Navoi’de bir içme suyu arıtma tesisi inşa edilmesi konusunda Çinli yatırımcılarla görüştü  .  Önerilen tesis, özel bir şirket olan China Energy Overseas tarafından geliştirilecek.

Türkmenistan

Türkmenistan ve Çin şirketleri, 6-7 Kasım tarihlerinde Şanghay’da Çin Uluslararası İthalat Fuarı ile eş zamanlı olarak düzenlenen ikili iş forumunda 12 mutabakat zaptı imzaladı. Türkmenistan merkezli Ojar Aziya şirketi, akıllı ev ve yapay zeka teknolojileri konusunda Super Smart Home ile ve uluslararası yük taşımacılığını kapsayan Link Global International Logistics ile olmak üzere dört mutabakat zaptı imzaladı. Foruma 500’den fazla devlet ve iş dünyası temsilcisi katıldı. Mutabakat zaptlarında toplam potansiyel değer, hedef uygulama takvimleri ve diğer önemli ayrıntılar hemen açıklanmadı.

Seyitnazar Seydi Türkmen Devlet Pedagoji Enstitüsü, 11 Türkmenistan yükseköğretim kurumundan öğrenciler için ülke çapında bir Çince dil yeterlilik yarışması düzenledi . Enstitünün,  Çince dil öğrenimini teşvik etmek amacıyla Çin Halk Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığı ile bir anlaşması bulunmaktadır . Ayrıca, Aşkabat’taki Luban Atölyesi, Türkmenistan ve Çin üniversitelerinden öğrenciler için ilk  bilgisayar bilimleri yarışmasına ev sahipliği yaptı . Orta Asya genelindeki yükseköğretim kurumlarına bağlı Luban atölyeleri, Çin’in etkisini yaymak için kullandığı yaygın bir araçtır.  

Kırgızistan

Kırgızistan, Bişkek’in meşhur trafik sıkışıklığını hafifletmek için şehirde elektrikli raylı sistem kurmayı düşünüyor   . Belediye başkanlığı, fizibilite çalışması yapmak üzere Çinli BYD şirketiyle bir çalışma grubu oluşturma konusunda anlaşmaya vardı.

Tacikistan

Çin’in Tacikistan Büyükelçiliği Geçici Büyükelçisi Wan Guochun tarafından açıklanan verilere göre, Tacikistan ve Çin arasındaki ikili ticaret hacmi 2026 yılının ilk dokuz ayında 3 milyar doları biraz aşarak, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 53’ün üzerinde bir artış gösterdi.  

Ayrıca Bu Haberlerede Bakabilirsiniz