İran’ın en büyük doğalgaz sahasına saldırı düzenlendi, Katar ve Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine füze fırlatıldı.

İsrail’in İran’ın devasa Güney Pars doğalgaz sahasına yönelik şüpheli saldırısının ardından İran, komşu Arap Körfez ülkelerindeki önemli enerji tesislerine füze saldırısı düzenledi.

İran, İsrail’in Çarşamba günü devasa Güney Pars doğalgaz sahasındaki tesisleri vurduğunu ve bunun ABD-İsrail savaşında büyük bir tırmanışa yol açarak petrol fiyatlarının fırlamasına neden olduğunu söyledi. Ardından İran, Katar ve Suudi Arabistan’a füzeler fırlatarak Körfez genelindeki petrol ve doğalgaz hedeflerine saldırdı.

Katar’ın devlet petrol şirketi QatarEnergy, enerji sektörünün merkezi olan Ras Laffan Sanayi Şehri’nin İran füzeleriyle vurulmasının ardından “geniş çaplı hasar” meydana geldiğini bildirdi. Suudi Arabistan ise Çarşamba günü Riyad’a doğru fırlatılan dört balistik füzeyi ve ülkenin doğusundaki bir doğalgaz tesisine yönelik insansız hava aracı saldırı girişimini önleyip imha ettiğini açıkladı .

Güney Pars, dünyanın en büyük doğal gaz yatağının İran’a ait bölümüdür ve İran bu yatağı Körfez’in karşı kıyısında, ABD’nin yakın müttefiki Katar ile paylaşmaktadır. Katar Dışişleri Bakanlığı, İran’ın Güney Pars tesislerine yönelik “tehlikeli ve sorumsuz” saldırı nedeniyle İsrail’i kınadı ve İran’ı uluslararası hukukun “açık bir ihlali” olarak nitelendirdiği eylem nedeniyle kınayarak iki üst düzey İranlı diplomatı sınır dışı etti.

Bu tırmanış, küresel enerji arzındaki benzeri görülmemiş aksaklıklara bir yenisini ekleyerek, yaklaşık dört hafta önce İran’a saldıran İsrail’e katılan ABD Başkanı Donald Trump için siyasi riskleri artırdı. ABD’de dizel fiyatları, selefi Joe Biden’a olan desteği azaltan 2022 enflasyon artışından bu yana ilk kez galon başına 5 doların üzerine çıktı.

Çatışma hızla komşu ülkelere yayıldı ve dünyanın en önemli enerji üretim bölgesinden yapılan sevkiyatları durdurdu; şimdi ise altyapısına kalıcı hasar verebilir. Gösterge niteliğindeki Brent petrol fiyatları yaklaşık %5 artarak 108 doların üzerine çıktı. Borsa piyasaları ise düşüş eğilimi gösterdi.

Washington’da, ABD istihbarat şefi Tulsi Gabbard Kongre’ye yaptığı açıklamada, İran hükümetinin 28 Şubat’ta başlayan savaştan bu yana zayıfladığını, ancak İran ve vekillerinin hâlâ ABD askeri üslerine ve Ortadoğu’daki diğer çıkarlarına saldırma kapasitesine sahip olduğunu söyledi.

ABD’de üretici fiyatları Şubat ayında son yedi ayın en büyük artışını gösterdi; bu artışın nedeni hizmetler ve çeşitli malların maliyetlerindeki yükseliş oldu ve savaşın petrol fiyatlarını artırmasıyla bu yükseliş daha da hızlanabilir.

İsrail, Güney Pars’a yapılan saldırının sorumluluğunu kamuoyuna açıklamadı. Wall Street Journal’ın isimsiz ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump İsrail’in doğalgaz sahasına saldırı planından önceden haberdardı ve bunu destekliyordu.

İran’ın Fars haber ajansı, gaz tanklarının ve rafinerinin bazı bölümlerinin isabet aldığını bildirdi. Çalışanların tahliye edildiğini belirten ajans, daha sonra devlet medyasının yangının kontrol altına alındığını duyurduğunu da ekledi.

İran, “doğrudan ve meşru hedefler” olarak nitelendirdiği, tamamı ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan yakın ülkelerdeki birkaç önemli bölgesel petrol ve doğalgaz tesisini sıraladı : Suudi Arabistan’ın Samref Rafinerisi ve Jubail Petrokimya Kompleksi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Al Hosn Doğalgaz Sahası ve Katar’ın Mesaieed Petrokimya Kompleksi, Mesaieed Holding Şirketi ve Ras Laffan.

İlgili

Fırtınanın ardından: İran savaşı sonrası bölgede Körfez ülkeleri

Körfez ülkeleriGiorgio Cafiero

Açıklamada, füzeler düşmeden önce derhal tahliye edilmeleri gerektiği belirtildi.

ABD ve İsrail daha önce İran’ın Körfez’deki enerji üretim tesislerini hedef almaktan kaçınarak, İran’ın komşularının petrol ve doğalgaz endüstrilerine karşı misillemesini önlemişti. Uluslararası hukuk, devletlerin sivil enerji altyapısına saldırmasını yasaklamaktadır.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Perşembe günü Katar Emiri ve Trump ile görüştüğünü ve özellikle su ve enerji tesisleri olmak üzere “sivil altyapıyı hedef alan saldırılara moratoryum” çağrısında bulunduğunu söyledi.

İran, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının %20’sini karşılayan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmış durumda , ancak tüketici ülkeler, üretim altyapısı zarar görmediği sürece bu aksamanın kısa süreli olacağını umuyorlardı.

Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Çarşamba günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile telefon görüşmesi yaptı ve boğazdan güvenli geçişin Avrupa için öncelik olduğunu ve AB’nin savaşa diplomatik bir çözüm bulunmasını desteklediğini söyledi.

‘Herkes hedef tahtasında’

İsrail ordusu ayrıca Beyrut’un merkezini de vurdu ve 2024 savaşından bu yana Lübnan başkentine düzenlenen en yoğun hava saldırılarından bazılarında apartman binalarını yerle bir etti.

İsrail, güçlü güvenlik şefi Ali Larijani’nin öldürülmesinden bir gün sonra, Çarşamba günü İran İstihbarat Bakanı İsmail Hatib’i öldürdü . İsrail Savunma Bakanı İsrail Katz, “İran’da kimsenin dokunulmazlığı yok ve herkes hedefte” dedi.

O ve Başbakan Benjamin Netanyahu, İsrail ordusuna “ek bir onaya gerek kalmaksızın, istihbarat ve operasyonel bir fırsat ortaya çıktığı takdirde herhangi bir üst düzey İranlı yetkiliyi hedef alma” yetkisi vermişti.

Tahran’da, Larijani ve öldürülen diğer kişilerin cenaze töreni için binlerce kişi sokaklara döküldü.

İran, İsrail’e karşı daha zor temizlenebilen misket füzeleri fırlatarak misilleme yaptı. Perşembe günü gece yarısından kısa bir süre sonra, İsrail ambulans servisi, İran füze saldırısı sonucu İsrail’in merkezindeki Adamim’de yabancı uyruklu bir kişinin öldüğünü ve İsrail’deki ölü sayısının en az 15’e yükseldiğini bildirdi.

Çarşamba günü ayrıca İsrail işgali altındaki Batı Şeria’da ilk ölümcül saldırı gerçekleşti: Filistin Kızılayı’nın bildirdiğine göre, İran’ın füze saldırısı sonucu üç Filistinli kadın hayatını kaybetti.

Bölge genelinde ölü sayısı artıyor.

Beyrut’un Bachoura bölgesinde, İsrail Çarşamba günü erken saatlerde, Hizbullah tarafından kullanıldığını iddia ettiği bir binayı  tamamen yerle bir ettikten sonra , bölge sakinlerini binayı terk etmeleri konusunda uyardı .

Bölgede yaşayan Ebu Halil, İsrail’in uyarısının ardından insanların yakındaki evlerinden kaçmasına yardım ettiğini söyledi. Reuters’e verdiği demeçte, “Bu sadece insanlara zarar vermek, onları korkutmak, çocukları korkutmak için yapılan bir operasyon” dedi .

ABD merkezli İran insan hakları grubu HRANA, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD-İsrail saldırılarının 28 Şubat’ta başlamasından bu yana İran’da tahminen 3.000’den fazla kişinin öldürüldüğünü belirtti. Lübnan yetkilileri ise 900’den fazla kişinin öldürüldüğünü ve 800.000’den fazla kişinin evlerinden kaçmak zorunda kaldığını söylüyor.

İran saldırıları Irak’ta ve Körfez ülkelerinde ölümlere yol açtı. Şu ana kadar en az 13 ABD askeri hayatını kaybetti.